Umsögn um hugmyndir um Kröfluvirkjun II og jaršvarmavirkjun ķ Gjįstykki frį Framtķšarlandinu

Umsögn um hugmyndir um Kröfluvirkjun II og jaršvarmavirkjun ķ Gjįstykki frį Framtķšarlandinu

Ómar Ragnarsson sendi fyrir hönd Framtķšarlandsins umsögn um hugmyndir um Kröfluvirkjun II og jaršvarmavirkjun ķ Gjįstykki til atvinnuveganefndar Alžingis, en nefndin heldur utan um rammaįętlun um vernd og nżtingu nįttśrusvęša meš įherslu į vatnsafl og jaršhitasvęši.

Umsögnina er aš finna hér fyrir nešan og einnig ķ pdf-skjali.

Umsögn um hugmyndir um Kröfluvirkjun II og jaršvarmavirkjun ķ Gjįstykki

Ķ drögum aš rammaįętlun eru ofangreindar hugmyndir afgreiddar hvor um sig meš andstęšum nišurstöšum ķ staš žess aš afgreiša orkunżtingarmöguleika svęšisins og verndargildi žess ķ heild.

Heildstętt mat umbrotasvęšis Kröfluelda 1975-84 er lįgmarks forsenda žess aš komast aš rökstuddri nišurstöšu, žvķ aš svęšiš er ein og órofa landslagsheild og mesta gildi žess sem nįttśruvęttis liggur ķ ummerkjum, heimildum og myndum af Kröflueldum 1975- 84. Megineldstöšin sem kennd er viš Kröflu samanstendur af Kröfluöskjunni og fjallaklasanum umhverfis hana og gosrein eldstöšvarinnar sem teygir sig noršur ķ Gjįstykki og sušur fyrir Hverfjall. Sprungurein Kröflueldstöšvarinnar nęr noršur ķ bortn Öxarfjaršar og sušur aš Sellandsfjalli. Jaršhitasvęšin ķ Kröflu, Gjįstykki og Nįmafjalli tilheyra žvķ öll Kröflueldstöšinni. Umbrotasvęši Kröfluelda nęr til eldstöšvakerfis Kröflu ķ heild. Ašeins ein glišnunarhrina gekk žó til sušurs og henni fylgdu ekki eldsumbrot. Kröflueldar eru algerlega einstakur atburšur ķ ķslenskri vķsindasögu, atburšur sem olli straumhvörfum ķ skilningi manna į ešli rekbeltanna og śthafshryggja almennt.

Ķ skżrslu Landsvirkjunar um mat į umhverfisįhrifum Kröfluvirkjunar II eru slķk grundvallarsjónarmiš gersamlega fyrir borš borin og skilgreindar landslagsheildir į svęšinu sem taka ekkert tillit til ofanritašs heldur er žar skilgreind landslagsheild sem nęr yfir nśverandi virkjunarsvęši og teygir sig noršur um Vķtismó nokkurn veginn ķ samręmi viš lķnur, sem dregnar voru meš tilliti til landamerkja og eignarhalds žegar įkvešiš var fyrir margt löngu hvaš skyldi verša ?išnašarsvęši? virkjunarinnar. Einnig eru skilgreindar żmsar landslagsheildir fyrir vestan Kröflu en algerlega lįtiš hjį lķša aš reyna neitt slķkt į svęšinu yfir noršan Kröflu. Hvergi vottar fyrir skilningi į hinni jaršfręšilegu heildarmynd af landslagi svęšisins sem ķ grunninn er mótaš af Kröflueldstöšinni sem heild. Loftslagsašstęšur į hverjum tķma, ž.e. jökulskeiš og hlżskeiš ķsaldar, hafa sķšan skapaš gosmyndunum į svęšinu tvenns konar įsżnd, hraunamyndanir og móbergsmyndanir. Ķ žessari umsögn veršur sett fram rökstudd gagnrżni į žessi vinnubrögš viš mat į umhverfisįhrifum.

Fyrstu merki žess aš Kröflueldasvęšiš vęri metiš sem heild og aš śtlķnur žess ęttu žvķ aš įkvešnast ķ samręmi viš žaš, var įętlun, sem Jónķna Bjartmarz žįverandi umhverfisrįšherra og Jón Siguršsson žįverandi išnašarrįšherra kynntu sameiginlega rétt fyrir kosningar voriš 2007. Ķ henni var svęšiš Leirhnjśkur-Gjįstykki kynnt sem eitt svęši og byggšist žaš greinilega į žvķ aš meš tilliti til Kröfluelda vęri svęšiš ein landslagsheild. Lagt var til aš žetta svęši, įsamt veršmętustu nįttśruvęttum Ķslands svo sem Öskju og Kverkfjöllum, yrši sett ķ sérflokk į žann hįtt aš ašeins yrši leyft aš virkja žar aš aflokinni ķtarlegri athugun į vegum Alžingis og eftir sérstaka afgreišslu žess į žingi. Žessi įętlun Jónķnu og Jóns gleymdist fljótt; entist žangaš til tveimur dögum fyrir kosningar žegar Jón heimilaši tilraunaboranir ķ Gjįstykki

Mörk skilgreinds vinnslusvęšis Kröfuvirkjunar ķ Vķtismó byggjast nś į landamerkjum og eignarhaldi sem taka augljóslega ekkert tillit til landfręšilegra ašstęšna en stórskaša og koma ķ veg fyrir ešlilega śrlausn varšandiverndun og virkjanir į svęšinu. Verši virkjun ķ Vķtismó hluti af stękkun Kröfluvirkjunar, eins og nś er stefnt aš, mun žaš valda miklum sjónręnum spjöllum į sušurhluta Leirhnjśks-Gjįstykkissvęšisins og rżra stórlega gildi žess.

Žetta yrši einkar įberandi af besta śtsżnisstašnum į sušurhluta svęšisins sem er Hreindżrahóll, rśma žrjį kķlómetra fyrir noršan Vķti.

Žašan mętti sjį, hvernig krašak af borholum, gufuleišslum og vegum myndi fylla upp ķ stóran hluta af žvķ svęši sem horft er yfir, og žar meš eyšileggja alveg žį upplifun feršamanna af stórbrotnu ósnortnu jaršeldasvęši, sem žarna er hęgt aš bjóša upp į. Annar śtsżnisstašur, Sandmśli, er noršar, en žar myndi lķka sjįst til žessa fyrirhugaša virkjunarsvęšis auk žess sem hvaša virkjun, sem hugsanleg er ķ Gjįstykki, myndi blasa viš žašan og eyšileggja žį upplifun sköpunar Ķslands og ferša til Mars, sem žar er aš finna og nįnar veršur lżst hér sķšar sem eins mesta gildis svęšisins. En hver er žessi upplifun og žar meš möguleikar til verndunarnżtingar frekar en orkunżtingar?

Af ešli eldsumbrotanna 1975-84 leiddi m. a. žetta tvennt:

1. Hvergi ķ heiminum er hęgt aš sjį jafnvel af ummerkjum og ljósmyndum og kvikmyndum frį eldsumbrotum hvernig meginlandsflekar fęrast frį hver öšrum og upp kemur nżtt land ķ formi hrauns. Ķ Kröflueldum var ķ fyrsta sinn filgst meš žvķ yllilega ljóst į hvern hįtt nż jaršskorpa veršur til viš glišnun į śthafshryggjum.

Noršarlega ķ Gjįstykki sést af kvikmyndum frį žvķ ķ október 1984 hvernig jöršin rifnaši, meginlandsfleki Amerķku fęršist til vesturs og meginlandsfleki Evrópu til austurs, og ķ sprungum, sem myndušust į milli flekanna, kom upp hraun sem żmist breiddi śr sér, rann aftur nišur ķ sprungurnar eša kom jafnvel upp į nż. Ķ dag er hęgt aš ganga žarna meš myndir og ritašar heimildir ķ hendi sér eša jafnvel lķtiš myndbandstęki og skoša hvernig žetta geršist 1984, ganga eftir einni sprungunni, styšja vinstri hendi į Amerķku og hęgri hendi į Evrópu og koma sķšan aš staš žar sem hrauniš vall upp į sķnum tķma og breiddi śr sér (sjį mešfylgjandi myndir). Žannig er hęgt aš upplifa žetta eins og žaš geršist.

Į Ķslandi eru tveir stašir sem kalla mį keppinauta viš žennan staš.

Askja:
Žar telja margir sig upplifa įrdaga jaršar og sköpun hennar og į žvķ byggist mešal annars oršstķr stašarins og ašdrįttarafl. Žó er hvergi aš finna žar svipuš ummerki og ķ Gjįstykki um rek meginlandanna og engar myndir, samtķmaheimildar eša lżsingar į žeim atburšum sem hrikalegastir voru ķ gosinu 1875.

?Brśin į milli heimsįlfanna? į Reykjanesi:?Vinsęll viškomustašur feršamanna žar sem rek meginlandsflekanna mį sjį ķ formi breišrar gjįr meš sandbotni sem brś hefur veriš gerš yfir. Žessi stašur stenst žó engan samjöfnuš viš Gjįstykki, ekkert nżtt hraun sést, sem komiš hefur upp, og ekki eru fyrir hendi neinar heimildir eša myndir frį žvķ žegar gjįin myndašist.

2. Alžjóšleg samtök um feršir til Mars hafa vališ įkvešinn staš ķ Gjįstykki sem ęfingasvęši fyrir Marsfara framtķšarinnar į svipašan hįtt og Askja varš fyrir valinu fyrir tunglfara sumariš 1967.

Žetta var gert eftir sérstaka ferš forystumanns samtakanna, Bob Zubrin, hingaš til lands įriš 2000 og Ķslandsferš sérstakrar sendinefndar samtakanna ķ kjölfariš.

3. Kröflueldar mörkušu tķmamót og stórt framfaraskref į heimsvķsu ķ rannsóknum og skilningi į žeim jaršfręšilegu fyrirbęrum, sem žarna er aš finna, - žekkingu sem hefur gagnast sķšan og skilaš Ķslandi og ķslenskum vķsindamönnum į žessu sviši ķ fremstu röš.

Af framansögšu leišir aš fyrir hendi eru algerlega vannżttir möguleikar til feršažjónustu į svęšinu sem gęti nżtt sér žessa sérstöšu ķ višbót viš ašra möguleika viš Mżvatn og svęšiš austan og sunnan žess. Žaš er alvarlegur galli į störfum faghópa rammįętlunar, einkum faghóps um nżtingarmöguleika vegna feršamennsku, aš taka fyrst og fremst til greina fjölda feršamanna um svęšiš fram aš žessu ķ staš žess aš kafa ofan ķ žį möguleika sem gildi svęšisins sem frišlżst svęšis gęti gefiš fyrir nżtingu žess og įętla śt frį žvķ žvķ samfélagsleg įhrif og įvinning til framtķšar.

Mikiš ójafnręši hefur veriš ķ mati og umfjöllun į orkunżtingarmöguleikum og verndarnżtingarmöguleikum hér į landi vegna žess aš kannanir į orkunżtingarkostum og undirbśningur virkjana hefur notiš velvilja fyrirtękja og valdhafa og ķ žaš eytt jafnvel milljöršum króna til aš koma mįlum ķ žį ašstöšu aš um ekkert sé annaš aš velja en aš virkja, enda vitneskju um annaš haldiš nišri. Athygli skal vakin į mešvitušu oršalagi mķnu: Orkunżting- verndarnżting en meš žvķ aš tala um nżtingu - verndun er ranglega gefin sś forsenda aš engin nżting sé möguleg nema aš virkja. Nżting Gullfoss vegna verndunar hans og Hvķtįr er dęmi um verndarnżtingu.

Vķkjum nįnar aš įstandi svęšisins Leirhnjśkur-Gjįstykki (Vķtismór innifalinn) varšandi verndarnżtingu eins og žaš er nś.

Umferš feršamanna um svęšiš utan Leirhnjśks sjįlfs hefur veriš nęr engin. Hvers vegna?

Jś, stystu og ešlilegustu leišinni frį Kröflu noršur ķ Gjįstykki hafa landeigendur lokaš į ólöglegan hįtt meš bannskilti og kešju.?Engar merkingar hafa veriš geršar né leišbeiningar um svęšiš gefnar śt. Žar eru engin skilti, stikur eša merkingar slóša.

Engu er lķkara en aš foršast hafi veriš aš vitneskja um svęšiš yrši almenn. Skulu hér nefnd fimm dęmi um sem varpa ljósi į žaš, hvernig žetta svęši er gersamlega óžekkt žjóšinni, sem hefur veriš falin varšveisla žess, og hvernig sś mynd sem fólk og yfirvöld hafa gagnvart mismunandi möguleikum til nżtingar, er rammskökk og ónżt:

1. Ašeins ķ einu landi, Žżskalandi, hefur veriš sżnd sjónvarpsmynd um svęšiš. Ekki į Ķslandi né ķ neinu öšru landi.

2. Žaš var ekki fyrr en ķ fyrra aš formašur landeigendafélagsins og sveitarstjórinn, lķka landeigandi, skošušu veršmętustu staši svęšisins ķ fylgd undirritašs. Höfšu žó tekiš eindregna afstöšu meš žvķ aš virkja į žvķ öllu.

3. Enginn fjölmišill hefur birt myndir af žessum stöšum. Einu myndirnar sem hęgt hefur veriš aš skoša hafa veriš žęr sem undirritašur hefur sżnt į bloggsķšu sinni og sendir nokkrar žeirra meš umsögn til rammaįętlunar sl. haust.

4. Ķ hittešfyrra hafši fulltrśi Umhverfisstofnunar į svęšinu ekki komiš į stašinn žar sem nżtt hraun kom upp į milli meginlandsflekanna.

5. Halldór Blöndal, lengi fyrsti žingmašur kjördęmisins, hitti naglann į höfušiš žegar hann skrifaši ķ blašagrein til stušnings virkjanahugmyndinni: ?Svo eru menn aš tala um aš friša Gjįstykki. Hvers vegna veit enginn.? Óvart varpaši hann ljósi į žaš hvernig ašstęšur til aš meta gildi svęšisins hafa veriš eyšilagšar.

Augljós mótsögn er ķ žeim vinnubrögšum sem hafa veriš notašar til aš stilla upp forsendum fyrir mati į svęšinu. Žaš hefur veriš gert žannig aš śtkoman dręgi nišur nżtingarmöguleika óvirkjašs svęšis til feršamennsku vegna žess aš žaš hafi ekki veriš nżtt til žessa en žvķ hins vegar haldiš į lofti aš žar séu góšir virkjanamöguleikar. Hiš rétta er aš ķ bįšum tilfellum er nśverandi įstand ?nśll? įstand: Engir feršamenn og engar virkjanir. Žó mį ekki gleyma žvķ aš svęšinu hefur veriš raskaš meš borun rannsóknarholu ķ hrauninu meš tilheyrandi vegavinnu žar sem gķgar frį Kröflueldum voru nżttir ķ ofanķburš. Og ekki mį heldur gleyma žvķ aš rannsóknarholan stóš ekki undir vęntingum um djśpboranir ķ svęšinu.?Undirritašur hefur įrum saman rannsakaš möguleika svęšisins sem ósnortins svęšis ķ tengslum viš reynslu annarra žjóša en aušvitaš hefši slķk vinna įtt aš vera unnin į vegum rammaįętlunar. Ķ feršum mķnum til Wyoming og Idaho ķ Bandarķkjunum og til nyršri hluta Noregs, Svķžjóšar og Danmerkur, hefur veriš hęgt aš meta helstu fullyršingar sem kastaš hefur veriš fram hér heima um žaš aš mesta veršmęti žessa svęšis felist ķ virkjanamöguleikum, žvķ aš virši žess ósnortins sé svo lķtiš.

Skošum nokkrar žessara fullyršinga og svör viš žeim:

1. Svęšiš er fįfariš og žvķ lķtils virši sem feršamannasvęši.?Svar: Vķsaš til žess sem aš ofan hefur veriš ritaš auk eftirfarandi: Ķ Yellowstone žjóšgaršinum ķ Wyoming er sérstök upplżsingamišstöš um skógareldana žar 1988 meš safni mynda og frįsagna og bķósal sem sżna eldana. Meš žvķ aš bera saman žessar myndir og upplifun feršamannsins į vettvangi eldanna er hęgt aš gera sér grein fyrir gildi žeirra fyrir ešlilega og naušsynlega endurnżjun skógarins ķ kynslóšaskiptum hans. Hundruš žśsunda feršamanna koma įrlega til aš kynnast žessu og upplifa į įri hverju.?Ķ Blackfoot hrauni ķ Idaho er sérstök feršamannamišstöš sem kynnir fyrir feršamönnum tilurš hraunsins ķ myndum og texta. Žetta er lķtiš hraun og gróiš grasi og skógi. ?Af reynslunni af žessum tveimur feršamannastöšum vestra mį sjį aš svipaš mętti gera viš svęšiš Leirhnjśkur-Gjįstykki. )Žar vęri hęgt aš reisa sérstakra feršamannamišstöš , sem gęti boriš heitiš ?Sköpun jaršarinnar og feršir til Mars? žar sem vęri hęgt aš veita feršamönnum innsżn ķ hina einstęšu nįttśru svęšisins meš safni og bķósal, bęklingum og kvikmyndaefni. Hrauniš ķ Blackfoot stenst žó engan samanburš viš hraunin ķ Gjįstykki. Og enda žótt endurnżjun og ?sköpun skógarins? ķ Yellowstone sé įhrifamikil er ?sköpun jaršarinnar? žó enn magnašri ķ Gjįstykki.

2. Feršamannatķminn er svo stuttur og veturnir svo dimmir og kaldir. Žaš er lķka svo langt til Ķslands. ?Svar: Sama į viš um Yellowstone. Fleiri feršamenn koma til Lapplands į veturna en allt įriš į Ķslandi. Ķ Lapplandi eru seld fjögur eftirsóknarverš fyrirbrigši: Kuldi, myrkur, žögn og ósnortin nįttśra. Žaš er lengra aš feršast frį helstu löndum Vestur- Evrópu til Lapplands en til Ķslands.

3. Ķ Lapplandi er hęgt aš treysta į aš land sé snęvi žakiš og aš hęgt sé aš fara į vélslešum eša hreindżraslešum um hjarniš į ķsbreišunni yfir frosin vötn. Viš Mżvatn kemur stundum rigning į veturna og jöršin veršur flekkótt eša aš mestu auš. ?Svar: Leirhnjśks-Gjįstykkissvęšiš er 200 metrum hęrra yfir sjįvarmįli en Mżvatn og žvķ snjór žar allan veturinn. Glöggt dęmi um žaš er sś stašreynd aš sķšustu skaflarnir į vegaslóšunum į svęšinu hverfa ekki fyrr en komiš er vel fram ķ jślķ. Hęgt er aš fara į slešum į veturna um svęši meš śfnum hraunmyndunum og inn ķ gķga sem myndušust ķ Kröflueldum ķ sannköllušu ęvintżralandi, sem nżtur sķn jafnvel ķ hrķšarmuggu og heišskķru vešri og veršur aš telja einstęša upplifun, en Lappland hefur enga sérstöšu į noršurhveli jaršar hvaš snertir hvķta jörš, skóga og frosin vötn. ?Nś er kominn heilsįrsvegur aš Dettifossi, en engan slķkan foss er aš finna ķ Skandinavķu. Hęgt er aš fara frį veginum um Mżvatnsöręfi ķ ęvintżraferšir inn ķ Heršubreišarlindir og Öskju allt įriš žótt žeir dagar komi viš og viš aš vešur hamli.

4. Svęšisnefnd um skipulag mišhįlendisins hefur einróma samžykkt aš žetta svęši verši allt skilgreint sem išnašar/virkjunarsvęši. Mun fljótfengnari, meiri og öruggari įvinningur er af nżtingu gnęgšar orku sem žarna er fyrir orkufrekan išnaš en af óraunhęfum vęntingum af seinteknum tekjum vegna stopullar feršamennsku. ?Svar: ?Gnęgš orku? er fjarri žvķ aš vera föst ķ hendi. Ķ 35 įr hefur veriš glķmt viš sżru ķ stórum hluta af borholunum ķ Kröflu įn įrangurs. Ķ Vķtismó og Gjįstykki er varla aš bśast viš meiru en ķ mesta lagi 70-80 megavöttum samtals og reyndar varla svo miklu ef grannt er skošaš (sjį hér į eftir).

Fyrir nokkrum įrum var gefin upp talan 30 megavött ķ Gjįstykki. Ķ fyrra var allt ķ einu komin talan 45 megavött žegar litiš var į gögn žar um. Ķ skżrslu Orkustofnunar frį 2009 eftir Jónas Ketilsson o.fl. er mišaš viš aš vinnslugeta svęšisins sé į bilinu 33-99 MW, mišglidi 55 MW mišaš viš nżtingu ķ 50 įr en jafnfram bent į aš vinnslan geti vart talist sjįlfbęr nema endingin sé į bilinu 100-300 įr. Samkvęmt nżlegri skżrslu Orkustofnunar um sjįlfbęra nżtingu jaršhita eftir Jónas Ketilsson o.fl. (2010) mišast hśn viš aš unnt sé aš višhalda óbreyttri orkuvinnslu śr jaršhitakerfi ķ aš minnsta kosti 100 įr en sś nišurstaša hlżtur aš teljast sérįlit orkugeirans. Jaršhitinn er takmörkuš orkulind sem endurnżjar sig of hęgt til aš unnt sé aš kalla hana endurnżjanlega. Ef mišaš er viš aš jaršhitasvęši eigi aš endast ķ 250 įr žarf aš deila ķ mišgildistöluna fyrir Gjįstykki meš fimm (55 MW50/5=11 MW250) en meš tveimur ef endingin į ašeins aš vera 100 įr (55 MW100/2=28 MW100). Aš auki er žaš skošun żmissa fręšimanna aš engin virkjanleg orka sé ķ Gjįstykki yfirleitt.

Ef tekiš er miš af sjįlfbęrri žróun og 250 įra ending talin višunandi yršu störfin ķ įlverinu innan viš 10. Mišaš viš reynsluna, sem nżta mį frį feršamennsku ķ Amerķku og ķ Lapplandi, vęri hęgt aš skapa mun fleiri störf ķ Mżvatnssveit til langframa meš verndarnżtingu en meš orkunżtingu. Störf skapast aš vķsu tķmabundiš vegna framkvęmda viš virkjanir, en aš žeim störfum loknum missir jafnmargt fólk atvinnuna. Žaš skapast lķka störf viš framkvęmdir til aš koma į fót ašstöšu fyrir feršažjónustuna svo sem safni og sérstakri feršamannamišstöš.

Samkvęmt framangreindum gögnum Orkustofnunar er samanlögš vinnslugeta Kröflu og Nįmafjalls 310 MW til 50 įra, 155 MW til 100 įra og 62 MW til 250 įra sem er u.ž.b. nśverandi stęrš Kröfluvirkjunar. Hversu framsżn viljum viš vera?

5. Sett hefur veriš fram sś mįlamišlun aš 98% Gjįstykkis verši frišaš svęši og ašeins 2% fari undir virkjanamannvirki. Ašeins öfga nįttśruverndarmenn geti hafnaš svo rausnarlegu boši og slegiš į śtrétta sįttahönd. ?Svar: Svęšiš er um 100 ferkķlómetrar. 2% af žvķ eru tveir ferkķlómetrar ķ mišju žess og mannvirkin myndu blasa viš į mestöllu svęšinu. Skošum žrjś svęši til samanburšar. Žingvallažjóšgaršur er um 100 ferkķlómetrar. Myndu menn sęttast į žaš kostaboš aš reist yrši 2ja ferkķlómetra ?Hellisheišarvirkjun? rétt viš žjónustumišstöšina? Askja er lķka um 100 ferkķlómetrar. Er žaš ķ góšu lagi aš gera reisa žar virkjun į 2ja ferkķlómetra virkjunarsvęši? Og Esjuhlķšar eru lķka um 100 ferkķlómetrar. Myndi nįšst góš sįtt um aš gera malargryfju ķ mišri hlķš Esju gegnt Reykjavķk, sem vęri 2ja kķlómetra breiš og nęši upp ķ efstu kletta?

6. Öll mannvirki ķ virkjunum ķ Vķtismó og Gjįstykki er hęgt aš hafa nešanjaršar. ?Svar: Žegar hįspennulķna er grafin ķ jörš veršur raskiš į yfirboršinu meira en ef hśn er sett į möstur og raskiš vegna lķnu ķ jöršu er algerlega óafturkręft ķ nżrunnu hrauni. Eina leišin til aš hįspennulķna valdi engu raski er aš bora göng fyrir hana. Hvernig į aš hafa borholur, gufuleišslur og vegi nešanjaršar įn nokkurs rasks į yfirboršinu og koma risastóru stöšvarhśsinu og skiljuhśsinu ofan ķ jöršina? Žessi fullyršing stenst ekki skošun.

7. Virkjanir og frišuš svęši fara vel saman. Žótt virkjaš yrši ķ Gjįstykki og Vķtismó yrši samt hęgt aš stunda feršamennsku į svęšinu, setja upp feršamannamišstöš og sżna fólki stašina ?Sköpun jaršarinnar? og ?Feršir til Mars?. Eins og vķšast annars stašar į Ķslandi er virkjun forsenda fyrir žvķ aš gera svęšiš ašgengilegt fyrir feršamenn.
Svar: Ljóst er aš Marsfarar framtķšarinnar munu ekki reyna aš ęfa sig žarna innan um stöšvarhśs, borholur, gufuleišslur, hįspennulķnur og vegi. Fįum dettur ķ hug aš Askja héldi töfrum sķnum og ašdrįttarafli ef žar vęri virkjun į borš viš Hellisheišarvirkjun. Enn hefur ekki veriš virkjaš ķ Öskju en samt hefur hśn ónsnortin einstakt ašdrįttarafl fyrir feršamenn, einmitt vegna žess aš hśn er ósnortin. Upp śr 1920 hefši veriš sagt aš virkjun Gullfoss yrši forsenda žess aš hęgt vęri aš leggja žangaš malbikašan veg og gera žaš svęši ašgengilegt fyrir feršamenn og feršažjónustu. Nś hefur sannast aš verndun Gullfoss, ósnortins og óbeislašs, hefur veriš forsenda fyrir ašdrįttarafli hans.

8. Mįliš snżst um ašgeršir ķ neyš kreppunnar. Žetta er spurning um peninga nśna, ekki seinna. Svar: Žurfa peningar alltaf aš vera skilyrši fyrir öllu sem gert er eša ógert? Og eru peningarnir hér og nś allt žaš sem mįli skiptir? Skiptir engu heišur žjóšar, sem hefur veriš falin varšveisla einstęšrar nįttśru fyrir komandi kynslóšir og mannkyn allt? Hvaš um śtkomuna žegar fram ķ sękir, lķkt og geršist varšandi Gullfoss?

Ķ spurningunum og svörunum hér aš ofan hefur veriš fjallaš bęši um rök og mótrök varšandi Vķtismó og Gjįstykki, žótt Vķtismór sé ķ drögum aš rammaįętlun settur ķ orkunżtingarflokk en Gjįstykki ķ verndarflokk.

Įstęšan fyrir žvķ aš umsögnin hér er um bęši Kröfluvirkjun II og virkjun ķ Gjįstykki er sś aš sömu lögmįl um umhverfisrask gilda į bįšum svęšunum og bęši svęšin eru innan sömu landslagsheildar.

Til eru frįbęrar ljósmyndir og lifandi myndir af žvķ hvernig hrauniš rann eldrautt ķ straumum nišur brekkuna ķ Kröflueldum og hvernig žaš ólgaši ķ ?brimgöršum? į sléttunni fyrir nešan žar sem hraunhafiš skall į fyrirstöšu lķkt og brim viš sębratta strönd. Meš žvķ aš standa žarna nś og sjį ummerkin, gķgana, svarta og kalda hraunstraumana og steinrunna brimgarša hraunsins fyrir nešan fęst einstök upplifun. Fulltrśar alžjóšlegu samtakanna um Marsferšir féllu fyrir žessu og vógu žyngst gróšurleysiš og nżsköpun stašarins og žaš, hve vel entist hiš ósnortna įstand svęšisins.

Einnig fylgja meš myndir teknar ķ Vķtismó, en žar eru gjóskuhólar meš litbrigšum og furšu fjölbreyttur mosagróšur, en nešar grasi vaxnar žśfur og börš. Afar viškvęmt svęši og rask yrši óafturkręft aš mestu ķ žetta mikilli hęš yfir sjó. En miklu ręšur um žaš aš žessi umsögn er send inn, aš mį bśast viš mörgum athugasemdum um Gjįstykki frį

žeim sem vilja aš žar sé virkjaš meš žvķ markmiši aš koma žvķ śt śr verndarflokki meš rökum ķ lķkingu viš žau sem komiš hafa fram hér aš framan, samanber umsögn Orkuveitu Reykjavķkur um aš koma Bitru śr verndarflokki ķ orkunżtingarflokk. Žvķ er naušsynlegt aš fram komi mótrök gegn slķku og ekki er sķšur naušsynlegt aš koma ķ veg fyrir žaš umhverfisslys sem frekari virkjunarframkvęmdir noršan og vestan Vķtis munu hafa ķ för meš sér.

Nišurstaša žessarar umsagnar er sś aš friša beri Vķtismó og Gjįstykki sem eina heild sem gęti boriš heitiš Leirhnjśkur-Gjįstykki eša Eldasvęši Kröflu. Virkjunarframkvęmdir vegna stękkunar Kröfluvirkjunar verši ekki meiri en oršiš er į svęši noršan lķnu sem dregin yrši frį Hlķšarfjalli ķ Žrķhyrninga og žašan um noršurbrśn Hlķšardals upp ķ Kröflufjall žannig aš ekki verši um frekari sjónręna röskun vegna mannvirkja į svęšinu Leirhnjśkur-Gjįstykki. Einnig verši tryggš varšveisla og verndun Hrafntinnuhryggs.

Mešal heimilda:
Kort meš landamerkjum og mörkum virkjunarsvęša hjį Landsvirkjun.
Ašalgrein Time Magazine įriš 2000 um feršir til Mars meš vištali viš Bob Zubrin.
Sjónvarpsfrétt um komu hans til Ķslands įriš 2000, byggš į ferš meš hann um landiš.
Sjónvarpsfrétt um komu sendinefndar Marsįhugamanna 2002, byggš į ferš meš henni noršur ķ Gjįstykki.
Sjónvarpsfréttir, byggšar į kynnisferš um Lappland ķ febrśar-mars 2005.
Myndefni og heimildir byggšar į feršum um Wyoming og Idaho 1999 og 2008.
Blašamannafundur umhverfisrįšherra og višskiptarįšherra ķ aprķl 2007, gögn og vištöl.
Orkustofnun 1985, Mat į jaršvarma Ķslands eftir Gušmund Pįlmason o.fl.
Orkustofnun 2009, Mat į vinnslugetu hįhita eftir Jónas Ketilsson o.fl.
Orkustofnun 2010, Ešli jaršhitans og sjįlfbęr nżting hans eftir Jónas Ketilsson o.fl.
Myndefni og fjölžętt heimildavinna allt frį Reykjanestį til Öxarfjaršar vegna geršar heimildamyndar undir heitinu ?Sköpun jaršarinnar og feršir til Mars? sem stefnt er aš aš frumsżna į nęsta įri.
Yfirlestur: Sigmundur Einarsson jaršfręšingur.

Reykjavķk 7.maķ 2012.
Unniš og sent inn fyrir Framtķšarlandiš.
Ómar Ž. Ragnarsson.


Svęši

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS