SjßlfbŠr orka

SjßlfbŠr orka

Ůrj˙ hugt÷k eru jafnan notu­ um orku sem talin er umhverfisvŠn. Orka er řmist s÷g­ vera sjßlfbŠr, endurnřjanleg e­a grŠn. Deila mß um skilgreingar ■essara hugtaka og ljˇst er a­ ■au skarast miki­.

SjßlfbŠr orkuvinnsla er orkuvinnsla sem mŠtir ■÷rfum okkar n˙ um stundir ßn ■ess a­ sker­a m÷guleika komandi kynslˇ­a ß a­ mŠta orku■÷rf sinni. Hugtaki­ endurnřjanleg orka er nßskylt ■essu.

Endurnřjanleg orkuvinnsla er alltaf sjßlfbŠr en sjßlfbŠr orkuvinnsla ■arf ekki a­ vera endurnřjanleg. Til dŠmis vŠri ■a­ sjßlfbŠr orkuvinnsla a­ brenna kolum til a­ geta byggt upp sˇlarorku-framlei­slukerfi sem tŠki vi­ og myndi fullnŠgja allri orku■÷rf komandi kynslˇ­a. Ůa­ a­ brenna kolum er hins vegar aldrei endurnřjanleg orkuvinnsla sama Ý hva­a tilgangi og undir hva­a skipulagi ■a­ er gert.

GrŠn orka er orka sem framleidd er me­ a­fer­um sem valda litlum sem engum umhverfisspj÷llum. Mengun frß slÝkri framlei­slu er hverfandi og umfang og umhverfisßhrif lÝtil. SjßlbŠr og endurnřjanleg orkuvinnsla ■arf alls ekki a­ vera grŠn. Orkuver sem nřta sjßlfbŠra og/e­a endurnřjanlega orkugjafa hafa oft mikil ßhrif ß umhverfi og nßtt˙rurfar. Nefna mß nokkur dŠmi um sjßlfbŠra orkuframlei­slu:

Sˇlarorka og vindorka: Nřting sˇlar- og vindorku eru sennilega ■Šr orkuframlei­slua­fer­ir sem talist geta a­ fullu sjßlfbŠrar. Gallinn er bara sß a­ slÝk orkuvinnsla er enn dřrari og alveg uppß ve­urfar komin og Ý tilfelli sˇlarorku dagsbirtu einnig.

Vatnsaflsvirkjanir: Nřting fallvatna er Ý raun ˇbein beislun sˇlarorku og er a­ ■vÝ leyti sjßlfbŠr. (Sˇlin knřr ve­rakerfi jar­arinnar sem flytja raka ˙r h÷funum upp ß land. St÷­uorka vatnsins er svo nřtt ■egar ■a­ streymir aftur til hafsins.) Hin raunverulega sjßlfbŠrni orkuvinnslunnar rŠ­st hins vegar af ger­ og e­li vantsaflsvirkjunarinnar. Flestar stŠrri ßr bera me­ sÚr miki­ set. DŠmi um ßrset er frambur­ur j÷kulßa. Set ■etta sekkur a­ hluta til botns Ý uppist÷­ulˇnum og sker­ir ■annig me­ tÝmanum mi­lunargetu lˇnanna. SlÝkt er mj÷g bagalegt fyrir rekstur virkjunar ef miklar ßrstÝ­ar og/e­a dŠgursveiflur eru Ý rennsli ßnna. Virkjanir sem ganga ˙r sÚr e­a minnka mj÷g Ý framlei­slugetu vegna sets÷fnunar Ý uppist÷­ulˇnum geta varla talist sjßlfbŠrar.

Jar­hitavinnsla: Hugtaki­ sjßlfbŠrni er ekki enn a­ fullu skilgreint Ý jar­hitavinnslu. Ůa­ eru tveir e­liseiginleikar sem menn lÝta til Ý ■essu samhengi ? ■.e. hiti og ■rřstingur. Vi­ jar­hitavinnslu mß gera rß­ fyrir ■vÝ a­ hitinn lŠkki og ■rřstingurinn minnki. Ůrřstifall og lŠkkun hita fer eftir ■vÝ hvernig jar­hitavinnslunni er hßtta­. SjßlfbŠr vinnsla gengur ˙tß a­ vinna ■annig ˙r svŠ­inu a­ ■rřstingur og hiti nßi ßkve­nu jafnvŠgi og falli ekki eftir ■a­. Stundum er tala­ um ßgenga jar­hitavinnslu sem beinlÝnis gengur ˙tß a­ ganga ß for­ann Ý jar­hitakerfinu ■annig a­ ■rřstingur og jafnvel hiti falli ß rekstrartÝma virkjunarinnar ni­ur Ý ■a­ a­ ■a­ borgi sig a­ hvÝla svŠ­i­ og lßta ■a­ jafna sig. SlÝk nřtni getur varla talist sjßlfbŠr. Ůa­ sem gerir hugtaki­ sjßlfbŠrni Ý jar­hitavinnslu flˇki­ er a­ nßtt˙rulega eru jar­hitasvŠ­i mj÷g breytileg. Ůekkt er a­ jar­hitavirkni hefur aukist mj÷g Ý jar­skjßlftum og eldsumbrotum. (G.G.)


SvŠ­i

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS