Ums÷gn um rammaߊtlun

Ums÷gn um rammaߊtlun

═sland liggur n˙ ß teiknibor­i Al■ingis. ═ rammaߊtlun um verndun og nřtingu nßtt˙ruau­linda falla hßtt Ý 50 virkjunarhugmyndir anna­hvort Ý nřtingarflokk e­a bi­flokk, velflestar ß svŠ­um sem eru einst÷k fyrir stˇrbroti­ landslag og nßtt˙rufegur­. Tekist er ß um lokani­urst÷­ur ߊtlunarinnaráÝ ■inginu n˙na og ni­urst÷­urnar geta skipt sk÷pum fyrir framtÝ­ar■rˇun ═slands.

Ůrettßn nßtt˙ruverndarsamt÷k, ■ar ß me­al FramtÝ­arlandi­, tˇku sig saman um a­ gera ums÷gn um dr÷gin ■ar sem m.a. er l÷g­ fram s˙ metna­arfulla hugmynd a­ stofna­ur ver­i ■jˇ­gar­ur ß mi­hßlendi ═slands; ?■jˇ­gar­ur sem myndi setja ═sland ß heimskorti­ fyrir framsřni og ßrŠ­ni Ý umhverfismßlum?.

A­ ums÷gninni standa:á┴hugahˇpur um verndun J÷kulsßnna Ý Skagafir­i, Eldv÷tn - samt÷k um nßtt˙ruvernd Ý Skaftßrhreppi, FÚlag um verndun hßlendis Austurlands, FramtÝ­arlandi­,áFuglaverndLandverndNßtt˙ruvaktin, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Austurlands (NAUST), Nßtt˙ruverndarsamt÷k ═slands, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Su­urlands, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Su­vesturlands, Samt÷k um nßtt˙ruvernd ß Nor­urlandi (SUNN) og Sˇl ß Su­urlandi.

HÚr a­ ne­an birtum vi­ samantekt umsagnarinnar ßsamt kynningu Rannveigar Magn˙sdˇttur ritstjˇra umsagnarinnar. Einnig hvetjum vi­ alla til a­ kynna sÚr ums÷gnina Ý heild sinni ß vef rammaߊtlunar.á

Samantekt -áUms÷gn um dr÷g a­á■ingsßlyktunartill÷gu um ߊtlun um vernd og orkunřtingu landsvŠ­a
Dr÷g a­ ■ingsßlyktunartill÷gu um rammaߊtlun eru til marks um a­ nßtt˙ruverndarsjˇnarmi­ hafa unni­ ß hin sÝ­ari ßr. Stjˇrnv÷ld hafa n˙ tŠkifŠri til a­ leggja fram metna­arfulla ߊtlun um nřtingu landgŠ­a me­ nßtt˙ruvernd a­ lei­arljˇsi. Undirritu­ samt÷k leggja hÚr til a­ stofna­ur ver­i ■jˇ­gar­ur ß mi­hßlendi ═slands; ■jˇ­gar­ur sem myndi setja ═sland ß heimskorti­ fyrir framsřni og ßrŠ­ni Ý umhverfismßlum. Vi­ sty­jum ■ß a­fer­afrŠ­i a­ skipta virkjanahugmyndum Ý orkunřtingar-, bi­- og verndarflokka og teljum a­ ■a­ au­veldi yfirsřn, upplřsta ßkvar­anat÷ku og langtÝma stefnum÷rkun vi­ vernd og orkunřtingu landsvŠ­a.

Nßlgun vi­ ums÷gn

Net fri­lřstra svŠ­a ß ═slandi samanstendur af m÷rgum, ˇsamfelldum og oft ß tÝ­um smßum svŠ­um. Vi­ ger­ umsagnarinnar, sem tekur til sj÷ svŠ­a, var horft til stˇrra samfelldra svŠ­a me­ verndun ■eirra a­ markmi­i. ═ ljˇsi verndarsjˇnarmi­a sem r÷kstudd eru Ý meginmßli umsagnar eru lag­ar fram vÝ­tŠkar breytingar ß orkunřtingar- og bi­flokkum mi­a­ vi­ dr÷gin a­ ■ingsßlyktunartill÷gunni (Tafla 1).

Meginni­ursta­a hˇps frjßlsra fÚlagasamtaka um nßtt˙ruvernd

Eftirfarandi er megininntak umsagnar okkar:

  1. Verndarflokkur Ý dr÷gum a­ ■ingsßlyktunartill÷gu. Vi­ sty­jum a­ dřrmŠt nßtt˙ruverndarsvŠ­i fari Ý verndarflokk eins og dr÷g a­ ■ingsßlyktunartill÷gu gera rß­ fyrir. Ůar mß nefna Ůjˇrsßrver (Nor­linga÷lduveitu), J÷kulsß ß Fj÷llum, efsta hluta Tungnaßr, Markarfljˇt, Dj˙pß og Hˇlmsß, Kerlingarfj÷ll, hluta HengilssvŠ­isins (Bitru og GrŠndal), Geysi og Gjßstykki, auk annarra.
  2. Mi­hßlendi. MikilvŠgt er a­ lÝta til mi­hßlendisins sem einnar samfelldrar heildar sem beri a­ vernda gegn frekari orkunřtingu. Vi­ leggjum til a­ ■ar ver­i falli­ frß ÷llum hugmyndum um virkjanir, ß­ur fyrirhugu­ virkjanasvŠ­i fari ÷ll Ý verndarflokk (Tafla 1) og stofna­ur ver­i ■jˇ­gar­ur me­ al■jˇ­legum vi­mi­unum. SÚrsta­a og ver­mŠti mi­hßlendisins felst Ý einstakri nßtt˙ru, ˇvi­jafnanlegum andstŠ­um Ý landslagi og vÝ­ernum sem talin eru me­al sÝ­ustu stˇru vÝ­erna Evrˇpu. S˙ ßbyrg­ hvÝlir ß n˙lifandi kynslˇ­um a­ var­veita ■essi miklu au­Šfi svo a­ komandi kynslˇ­ir um ˇkomna tÝ­ fßi einnig noti­ ■eirra. Fjßrhagslegt ver­mŠti hßlendisins er lÝklega afar hßtt. Ůjˇ­gar­ur ß ■essu svŠ­i veitir margskonar sˇknarfŠri fyrir fj÷lbreytta ogásjßlfbŠra nřtingu ■essara au­linda, ekki sÝst fyrir fer­a■jˇnustu. Stofnun ■jˇ­gar­s ß mi­hßlendinu nřtur stu­nings 56% ■jˇ­arinnar samkvŠmt sko­anak÷nnun Capacent Gallup sem ger­ var Ý oktˇber 2011.
  3. Jar­hitasvŠ­i Ůingeyjarsřslu. Tali­ er a­ fyrirhuga­ar virkjanaframkvŠmdir Ý Ůingeyjarsřslu muni hafa veruleg ßhrif ß nßtt˙rufar, samfÚlag, nßtt˙ruvernd og menningarminjar. ═ ljˇsi mikilla nßtt˙ruver­mŠta ß ■essum svŠ­um, loft- og grunnvatnsmengunar sem fylgir jar­varmavirkjunum og ˇvissu um ßrangur ni­urdŠlingar affallsvatns, leggjum vi­ til a­ virkjanahugmyndir ß svŠ­inu ver­i řmist fluttar Ý bi­- e­a verndarflokk (Tafla 1).
  4. HÚra­sv÷tn og j÷kulßrnar Ý Skagafir­i. J÷kulßrnar Ý Skagafir­i og hßlendi­ nor­an Hofsj÷kuls fengu ■ri­ju hŠstu ver­mŠtaeinkunn faghˇps I Ý 2. ßfanga rammaߊtlunar. ┴rnar og vatnasvi­ ■eirra voru talin me­al ver­mŠtustu svŠ­a landsins ■egar kemur a­ menningarminjum, jar­minjum, vatnafari, ver­mŠtum tegundum lÝfvera, vistkerfum og jar­vegi. Ůß er frambur­ur j÷kulvatnanna lÝfŠ­ hins vÝ­fe­ma votlendis vi­ HÚra­sv÷tnin ß lßglendi Ý Skagafir­i. Virkjun ßnna myndi m.a. hafa neikvŠ­ ßhrif ß al■jˇ­lega mikilvŠg fuglasvŠ­i (IBA), vÝ­fe­mustu flŠ­iengi ß landinu, vÝ­f÷rula sjˇg÷ngustofna laxfiska, einkum bleikju og sker­a b˙svŠ­i sta­bundinna stofna. Virkjanirnar myndu auk ■ess lei­a til ■ess a­ hinar vinsŠlu fl˙­asiglingar myndu leggjast af, en Austari-J÷kulsß er talin ein allra besta fl˙­asiglingaß Ý Evrˇpu. Ůß er ßkve­in hŠtta ß klofningi Ý samfÚlaginu vegna afst÷­u fˇlks til virkjana. Af ■essum ßstŠ­um leggjum vi­ til a­ falli­ ver­i frß virkjunum ß ■essu svŠ­i og ■a­ allt flutt ˙r bi­flokki Ý verndarflokk (Tafla 1).
  5. Su­vesturland: Reykjanesskaginn og HengilssvŠ­i­. Jar­frŠ­i ■essa svŠ­is er einst÷k ß heimsvÝsu. Ůar mß sjß ˙thafshrygg ganga ß land ß mˇtum tveggja jar­skorpufleka ■ar sem ummerki eldsumbrota li­inna ßr■˙sunda eru sřnileg ? Ý bakgar­i ■Úttbřlasta svŠ­is ß ═slandi ■ar sem um 2/3 hlutar ■jˇ­arinnar b˙a. Ver­mŠti svŠ­isins me­ tilliti til ˙tivistar og fer­a■jˇnustu eru afar mikil og samkvŠmt sÚrst÷kum ßbendingum faghˇps II hafa ■au sennilega veri­ vanmetin Ý 2. ßfanga rammaߊtlunar. Heilsufarsleg ßhŠtta sem tekin er me­ nřtingu jar­varma ß Su­vesturlandi, svo nßlŠgt ■Úttbřlasta svŠ­i landsins, er ˇßsŠttanleg. Vi­ leggjum til a­ hŠtt ver­i vi­ allar hugmyndir um virkjanir Ý Reykjanesfˇlkvangi, svŠ­i ■ar sett Ý verndarflokk og stofna­ur Eldfjalla■jˇ­gar­ur. Auk ■ess leggjum vi­ til a­ dalirnir ß HengilssvŠ­inu fari Ý verndarflokk. A­rar hugmyndir falla flestar Ý bi­flokk (Tafla 1).
  6. Ne­ri hluti Ůjˇrsßr. Ůessar virkjanahugmyndir eru Ý stˇru landb˙na­arhÚra­i. ŮŠrmunu s÷kkva t˙num og beitil÷ndum bŠnda og skapa ßfokshŠttu me­ tilheyrandi svifryksmengun og rofhŠttu Ý nŠsta nßgrenni vi­ bygg­ bˇl. ŮŠr munu ■annig valda ska­a ß menningarlandslagi og umhverfi sveitarinnar. ┴form um virkjanir hafa valdi­ miklum deilum hjß heimam÷nnum og fleirum. Verulega skortir rannsˇknir ßámikilvŠgum samfÚlags■ßttum. ┴ grundvelli ■essa leggjum vi­ til a­ Hvammsvirkjun og Holtavirkjun fari Ý bi­flokk en s÷kum alvarlegra ßhrifa Urri­afossvirkjunar ß vi­gang fiskistofna Ůjˇrsßr, sÚrÝlagi lax, leggjum vi­ til a­ Urri­afoss fari Ý verndarflokk (Tafla 1).
  7. Skaftßrhreppur. Skaftßrhreppur myndar afar sÚrstŠ­a jar­frŠ­ilega heild me­ mikilli eldvirkni og samspili elds og Ýss. Faghˇpur I taldi hluta svŠ­isins me­al ver­mŠtustu svŠ­a landsins me­ tilliti til landslags og ˇbygg­ra vÝ­erna. ═ Skaftßrhreppi er einnig tŠkifŠri til a­ vernda heildstŠ­ vatnasvi­ af ˇlÝkum vatnager­um sem enn hefur ekki veri­ raska­. Skaftßrhreppur var nřveri­ formlega sam■ykktur ßsamt fleiri sveitarfÚl÷gum sem ■ßtttakandi Ý European Geoparks Network og UNESCO Global Geoparks Network sem Katla jar­vangur. Mi­lunarlˇn myndu sker­a beitil÷nd og gŠtu haft neikvŠ­ ßhrif ß fer­a■jˇnustu ß svŠ­inu og ■vÝ fara virkjanahugmyndir ekki saman vi­ markmi­ um uppbyggingu fer­a■jˇnustu ß svŠ­inu. Vi­ leggjum til a­ falli­ ver­i frß ÷llum virkjanahugmyndum ß svŠ­inu og sta­ir ■ar fari Ý verndarflokk (Tafla 1).
  8. Vestfir­ir: Ëfeigsfj÷r­ur (Hvalß). Hvalß er talin eitt mesta vatnsfall ß Vestfj÷r­um og Hvalßrfoss einn fallegasti foss ■essa landshluta. Sennilega ■yrfti a­ leggja hßspennulÝnu frß virkjuninni um 60 km vegalengd me­ tilheyrandi slˇ­ager­, raski, sjˇnrŠnum ßhrifum og sker­ingu ß vÝ­ernum Vestfjar­a. Fullur skilningur er ß ■vÝ a­ auka ■arf raforku÷ryggi ß Vestfj÷r­um en vi­ teljum a­ leita eigi annarra lei­a til ■ess. Afar takmarka­ar upplřsingar eru tiltŠkar um lÝfrÝki ■essa svŠ­is og vi­ leggjum til a­ ■essi virkjanahugmynd ver­i fŠr­ Ý bi­flokk (Tafla 1).

Almennur r÷kstu­ningur fyrir verndun landsvŠ­a

VÝsa­ er til meginmßls umsagnar hva­ var­ar r÷kstu­ning um einst÷k svŠ­i og einstakar virkjanahugmyndir. Bent er ß a­ bŠta ■arf a­gang a­ grunng÷gnum sem flokkun Ý 2. ßfanga rammaߊtlunar byggir ß. Almennur r÷kstu­ningur fyrir hinni vÝ­tŠku verndun landssvŠ­a gegn orkunřtingu me­ vatnsafls- e­a jar­varmavirkjunum fylgir hÚr:

  1. Meginr÷kin fyrir verndun stˇrra svŠ­a er hin sÚrstaka nßtt˙ra ═slands. Nßtt˙ran er leiksvi­ kvikrar (e. dynamic) landmˇtunar, elds og Ýss og ver­mŠtra vistkerfa. Ůß eru hÚr stˇr lÝtt snortin vÝ­erni og stˇrbroti­ landslag. Allt eru ■etta ver­mŠti sem vi­ teljum afar brřnt a­ vernda.
  2. N˙ ■egar er b˙i­ a­ raska um helmingi af virkjanlegum hßhitasvŠ­um ß landinu og fj÷ldinn allur af vatnsaflsvirkjunum hefur veri­ reistur e­a er Ý byggingu, ekki sÝst ß hßlendinu e­a Ý ja­ri ■ess. Beint og ˇbeint tjˇn ß nßtt˙ru ═slands vegna ■essa er miki­áog a­ stˇrum hluta ˇafturkrŠft. Vi­ undirstrikum mikilvŠgi ■ess a­ Al■ingi taki mi­áaf ■essu vi­ endanlega ger­ ■ingsßlyktunartill÷gunnar.
  1. LÝta ver­ur til ■ess hver ■÷rfin fyrir raforkuframlei­slu raunverulega er. Helsti hvatiáorkunřtingar undanfarin ßr hefur veri­ uppbygging orkufreks i­na­ar, sÚrÝlagi ßlbrŠ­slu, en um 80% af framleiddri raforku Ý landinu fer til stˇri­ju. FŠra mß fyrir ■vÝ gild r÷k a­ ekki sÚ efnahagslega skynsamlegt a­ fjßrfesta frekar Ý ßli­na­i ■ar e­ hlutdeild hans Ý ■jˇ­arframlei­slunni sÚ ■egar mj÷g hßtt, sÚrstaklega ef teki­ er tillit til ■ess hversu einhŠfur i­na­ur ßlvinnsla er. Eftir stendur a­ ßrleg ■÷rf ß raforkuframlei­slu til almennrar notkunar nemur r˙mlega 50 GWh2 ß ßri, en ■eirri ■÷rf mŠtti au­veldlega sinna me­ stˇrauknum orkusparna­i fyrirtŠkja og almennings og ÷­rum endurnřjanlegum orkugj÷fum, a­ teknu tilliti til m÷gulegra umhverfisßhrifa ■eirra. Me­ ■ingsßlyktunartill÷gunni ˇbreyttri er lÝklegt a­ rß­ist yr­i Ý stˇran hluta m÷gulegrar orkunřtingar ß afar sk÷mmum tÝma, sennilega nŠstu 10-20 ßrum. Me­ ■essu yr­i gengi­ ß rÚtt komandi kynslˇ­a til rß­st÷funar au­lindanna.
  2. ┴ me­an ˇvissa rÝkir um endingu jar­varmaau­lindarinnar og heilsufarsleg og umhverfisleg ßhrif nřtingarinnar teljum vi­ a­ afar varlega eigi a­ fara Ý nřtingu jar­varma til raforku. Frekar skuli slß henni ß frest og endurmeta ■egar frekari upplřsingar liggja fyrir.

Frjßls fÚlagasamt÷k um nßtt˙ruvernd leggja hÚr fram metna­arfulla framtÝ­arsřn fyrir stˇr svŠ­i ß ═slandi ■ar sem horfi­ ver­ur frß flestum hugmyndum um orkunřtingu Ý vatnsafli og jar­varma. Ůessa sřn byggjum vi­ ß efnislegum og andlegum ver­mŠtum sem felast Ý lÝtt snortinni nßtt˙ru ═slands, ˇskertum vÝ­ernum og stˇrbrotnu landslagi sem a­ okkar mati ber a­ vernda fyrir heill okkar samtÝ­ar og komandi kynslˇ­a. ═ nßtt˙ruvernd felast ˇtal tŠkifŠri, m.a. Ý sjßlfbŠrri fer­a■jˇnustu, og auk ■ess mikil lÝfsgŠ­i. SlÝk lÝfsgŠ­i eru fˇlgin Ý ˇmetanlegu upplifunargildi hinnar lÝtt snortnu nßtt˙ru sem ver­ur Š ver­mŠtari au­lind eftir ■vÝ sem J÷r­in ver­ur ■Úttbřlli og setnari. Vi­ berum ßbyrg­ ß ■essari au­lind gagnvart okkur sjßlfum, afkomendum okkar og heiminum ÷llum. Vi­ viljum vernda ■ennan einstaka nßtt˙ruarf okkar.

Sjß framhald Ý ums÷gninni Ý heild sinni hÚr.

A­ ums÷gninni standa:

┴hugahˇpur um verndun J÷kulsßnna Ý Skagafir­i, Eldv÷tn - samt÷k um nßtt˙ruvernd Ý Skaftßrhreppi, FÚlag um verndun hßlendis Austurlands, FramtÝ­arlandi­,áFuglavernd,áLandvernd,áNßtt˙ruvaktin, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Austurlands (NAUST), Nßtt˙ruverndarsamt÷k ═slands, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Su­urlands, Nßtt˙ruverndarsamt÷k Su­vesturlands, Samt÷k um nßtt˙ruvernd ß Nor­urlandi (SUNN) og Sˇl ß Su­urlandi.


SvŠ­i

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS