Reykjanesiš alveg upp ķ bišflokk

Reykjanesiš alveg upp ķ bišflokk

Tķšarandinn sem ręšur rķkjum um žessar mundir er kvalinn af galla sķnum. Hann getur engu hętt. Ekki einu sinni žótt öll rök og įstęšur hnķgi ķ ašra įtt. Svo įhugavert viršist žaš vera aš setja saman ?virkjunarkosti? aš ekki einu sinni frišlżst svęši eša hagsmunir almennings eru nęg hindrun. Eina leišin til aš stöšva hinn ólįnsama tķšaranda er aš hleypa aš öšrum tķšaranda: žar sem valdinu er dreift til almennings, lżšręšiš virt og tķmi gefinn fyrir rannsóknir og ašrar hugmyndir.

Samband orkukerfa og umfang nżtingar žarf aš standast kröfur um sjįlfbęrni - nżjar virkjanir į Reykjanesi viršast ekki gera žaš. Įköf nżting jaršvarma į Reykjanesi gęti žvķ leitt til žess aš žetta dżrmęta orkukerfi liši hratt undir lok. Įstęša er til aš staldra viš. *1

Reykjanesskaginn er rķkur af hįhitalindum og ķ 2. įfanga rammaįętlunar eru žrjįr mögulegar jaršvarmavirkjanir merktar į kortiš og flokkašar alveg nišur ķ nżtingarflokk: Sandfell, Sveifluhįls og Eldvörp og tvęr fara upp ķ  bišflokk: Austurengjar og Trölladyngja. En hįhitakerfi į žessum slóšum viršist žó ekki henta vel til raforkuframleišslu fyrir stórišju og ęttu žvķ allar hugmyndir aš fara ķ bišflokk į mešan mįliš er rannsakaš nįnar.

Nżting myndi ekki ašeins skerša möguleika komandi kynslóša til aš fullnęgja žörfum sķnum, heldur einnig žekkingaržrį, sköpunargįfu og sérstöšu hennar. Hśn myndi til aš mynda draga śr lķkum į eldfjallagarši į Reykjanesskaga žvķ jaršminjar myndu skemmast og skipulag slķkra garša mišast viš frišun jaršminjasvęša og vöktun og śttektir.*2, *3

Hratt er gengiš į aušlindir um žessar mundir og žvķ munu komandi kynslóšir ekki gefa okkur góša einkunn ķ sögubókum ef viš fórnum nįttśruundrum į Reykjanesinu fyrir tķmabundna sölu til stórišju. Viš yršum dęmd sem fljótfęr kynslóš sem aldrei gat neinu hętt fyrr en of seint.

Taumlaus tķšarandi

Viš bjuggum ķ tķšaranda sem blés svo įkaft ķ blöšrur aš žęr sprungu, žegar ein blašran sprakk var blįsiš ķ žį nęstu af enn meiri krafti. Žessi tķšarandi hopar nś į fęti en svo viršist sem einhverjir (hagsmuna)hópar blįsi enn - jafnvel ķ sprungnar blöšrur. En virkjun į Krżsuvķkursvęšinu er, aš mķnu mati, margsprungin hugmynd.

Jaršvarmavirkjanir į Reykjanesi ķ žįgu stórišju geta engan veginn veriš góšur kostur. Gagnvart komandi kynslóšum yršu orkulindirnar ekki ašeins žurrausnar heldur yrši óafturkręft jaršrask į svęšinu: vatnshverir žorna, gufuhveravirkni breytist, gufumengun, hįvaša- og sjónmengun og efnamengun ķ lofti og vatni, auk landsigs og smįskjįlftavirkni eins og į Hellisheiši.

Męlikvaršinn sem segir til um hvort réttlętanlegt sé aš nżta jaršvarma į Reykjanesi undir stórišju er žvķ ekki ašeins hįšur tķmabundnum hagsmunum einnar kynslóšar heldur nęstu kynslóšum, ekki ašeins hér į landi heldur gagnvart heimsbyggšinni. Eldfjallagaršur į Reykjanesi į góša möguleika til aš verša vķšfręgur og eftirsóttur įfangastašur jaršarbśa. Hann er margfalt endingabetri og vinalegri hugmynd en tvķsżn virkjunarhugmynd ķ nżtingarflokki. Hann er eitthvaš sem bęši sveitarfélög og rķki ęttu aš ķhuga alvarlega.

Svo viršist sem virkjanir fyrir stórišju į žessum slóšum falli ekki ašeins į prófum nįttśrufręšinga heldur einnig sišfręšinga, žvķ ef męlikvaršinn er sjįlfbęrni žį standast žessar virkjunarhugmyndir ekki. Sjįlfbęr įkvöršun tekur tillit til umhverfis, hagkerfis og samfélags og almenningur į einnig rétt į aš koma aš henni. Įkvöršun ķ rammaįętlun um nżtingu stenst ekki lżšręšiskröfuna, og dżrmętt svęši, sem nś er notaš til śtivistar, fręšslu og andlegrar og lķkamlegrar heilsubótar, tapast.

Taumlaus tķšarandi hunsar bęši sjįlfbęrni og lżšręši.

Gögn skortir enn til aš meta virkjunarhugmyndir į Reykjanesi til fulls. Įhöld eru um hvort žęr séu raunhęfar eša žess virši mišaš viš breytinguna sem yrši į svęšinu. Skynsamleg rök hnķga žvķ aš žeirri nišurstöšu aš setja žessar hugmyndir upp ķ bišflokk og fela nęstu kynslóšum aš meta žessar aušlindir.

Er žaš svo vandasamt? Yrši žaš ekki faglegt? Aš flytja į elleftu stundu umręddar hugmyndir śr nżtingarflokki ķ bišflokk er aš mķnu mati fagleg įkvöršun. Sś fyrri er pólitķskt samkomulag.

Nįttśra og lżšręši

Virkjunarhugmyndir ķ Reykjanesfólkvangi eru ögrun, ekki ašeins śt frį sjónarhóli nįttśruverndar heldur einnig lżšręšis. Krżsuvķkursvęšiš fellur innan fólkvangs sem er helgašur almenningi og nįttśruvernd. Hann er tįkn um viršingu okkar gagnvart landinu.

Fólkvangurinn er um 300 km2 aš stęrš, langstęrsta frišlżsta svęši sinnar tegundar hér į landi. Frišlżsing gerir įkvešnar kröfur til okkar, viš ökum t.a.m. ekki utan merktra vega, hlķfum gróšri, kveikjum ekki elda, sleppum hestum ekki lausum og viš röskum vęntanlega ekki svęšinu meš vegagerš og borholum sem skapa mengun ķ lofti, lįši og legi ? eša hvaš?

Miklu betri hugmynd en virkjun er žegar fyrir heldi: Eldfjallagaršur į Reykjanesi ? ekki fyrir stórišju heldur fyrir ķbśa landsins, feršamenn og komandi kynslóšir óhįšar landamęrum. Nefna mį sérstętt eldvarp, Gręnavatn ķ Krżsuvķk, sem kjöriš jaršminjasvęši til aš verša eftirsótt ķ eldfjallagarši.

Į Reykjanesskaga eru nįnast allar geršir eldvarpa sem žekkjast og verkefniš sem blasir viš er ekki virkjun, heldur aš vernda jaršfręšilega arfleifš, auka almennan skilning  į jaršvķsindum og styšja viš uppbyggingu jaršminjagaršssvęšis svo žaš hafi góš įhrif į bśsetu ķ nįgrenni. Allt sem viš viljum er bišlund til aš byggja upp jaršfręšitengda feršažjónustu ķ eldfjallagarši! Žess mį geta aš Noršmenn og Finnar hafa žegar stofnaš eldfjallagarša. *4

Žaš allra minnsta sem viš getum gert er aš nema stašar. Köstum žessum ęsta tķšaranda, žessum draug, sem engu eirir og setjum öll įform um virkjanir į Reykjanesi upp ķ bišflokk. Žaš er lįgmarks kurteisi viš nęstu kynslóš. Gefum framtķšinni valkostinn. Nżtum heldur orkuna betur sem žegar er virkjuš ķ landinu.

Temjum tķšarandann!

Viš getum aušvitaš ekki veriš viss um gįfur komandi kynslóša til aš meta og virša žessi nįttśruveršmęti. En bķšum viš! Kynslóšin į undan okkur var framsżn ķ hugsun žvķ hśn helgaši višamikiš nįttśrusvęši undir heitinu Reykjanesfólkvangur. Hśn tók žaš frį handa okkur og frišlżsti žaš. Žaš var falleg og veršmęt gjöf. Žiggjum hana įfram og śtfęrum hana ķ magnašan eldfjallagarš.

Žaš er verkefniš! Viš getum hętt, viš getum bešiš.

Gunnar Hersveinn

 

*1) Sjį nįnar um virkjunarhugmyndir į nįttśrukorti Framtķšarlandsins:

Eldvörp ? Sandfell  ?  Sveifluhįls  ?  Austurengjar  ?  Trölladyngja

*2) Įlyktun Nįttśruverndaržings 2012 um Eldfjallagarš į Reykjanesskaga: Nįttśruverndaržing 2012 beinir žeim tilmęlum til hlutašeigandi yfirvalda og skorar į Alžingi Ķslendinga aš setja į stofn eldfjallažjóšgarš į Sušvesturlandi ķ sįtt viš heimamenn og śtivistarfólk. Ķ kjarna žjóšgaršsins yršu nśverandi fólkvangar Reykjaness og Blįfjalla, auk ašliggjandi og nęrliggjandi verndarsvęša. Sveifluhįls viš Kleifarvatn og Krżsuvķk er margfalt veršmętara sem verndaš śtivistarsvęši og eldfjallažjóšgaršur en sem išnašar- og orkuvinnslusvęši.

*3) Helgi Pįll Jónsson. 2011. Eldfjallagaršur og jaršminjasvęši į Reykjanesskaga. Jaršvķsindadeild Hįskóli Ķslands.

*4) Noregur: Gea Norvegica Geopark og Finnland: Geopark Rokua Finland


Svęši

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS