MˇtmŠli er dygg­

MˇtmŠli er dygg­
Nßtt˙ruverndarfˇlk ß fund forsŠtisrß­herra, 28. maÝ 2013. Ljˇsmynd: Andri Haraldsson

MˇtmŠli er dygg­

Eftir ■rotlausa ■jßningu, gegndarlausa sefjun, blekkingu, heimsku, illsku og skeytingarleysi, eftir tvŠr heimstyrjaldir dau­a og ey­ileggingar Ý Evrˇpu og vÝ­ar sammŠltumst vi­ loksins, eftir aldir misrÚttis og misskipingar, um a­ allar manneskjur fŠddust jafnar og a­ okkur bŠri a­ vernda hvert anna­ hvar sem tŠkifŠri gŠfist fyrir ofbeldi. MˇtmŠli gegn hvers konar heg­un sem felur Ý sÚr ofrÝki og ofstŠki mega ■ˇ aldrei hŠtta!

Eftir 1945, eftir afhj˙pun ßrˇ­ursmeistara, lygara, einrŠ­isherra, illmenna, mor­ingja og k˙gara ■essa heims, fengu mildari raddir borgara loks a­ hljˇma, ■eirra sem b÷r­ust fyrir rÚttindum og vir­ingu allra ßn a­skilna­ar. Almannahagsmunir vˇgu ■yngra en einkahagsmunir og au­Švum var dreift ß nř til ■jˇ­a. Íll b÷rn ßttu rÚtt ß vernd, gŠ­um og grei­an a­gang a­ menntun og MannrÚttindayfirlřsing Sameinu­u ■jˇ­anna var­ al■jˇ­leg ßri­ 1948.

Ëttinn

Versti ˇvinur mannrÚttinda er ˇttinn, ˇttinn vi­ vald k˙garans e­a jafnvel vald skriffinnskunnar. Annar illvÝgur ˇvinur er skeytingarleysi­, a­ vera sama, a­ finna ekki til me­ ÷­rum, a­ rŠkta ekki me­ sÚr samkennd. MˇtmŠli gegn k˙gun, yfirgangi, ofbeldi, einrŠ­i, blekkingu og misnotkun valds eru dygg­ og einnig mˇtmŠli gegn sinnuleysi og slŠmum venjum. ŮŠr manneskjur sem standa v÷r­ um mannrÚttindi eiga lof skili­, ■au sem berjast fyrir jafnrÚtti, rÚttlŠti og j÷fnu­i eru Švinlega hugr÷kk ■vÝ ■au lßta ˇttann ekki buga sig.

MˇtmŠli geta sprotti­ upp vegna rÚttlßtrar rei­i en lÝkt og a­rar dygg­ir ■arf a­ Šfa ■au. T÷kum ■vÝ undir me­ StÚphane Hassel sem var Ý fr÷nsku andspyrnuhreyfingunni og skrifa­i bˇkina MˇtmŠli­ ÷ll: ?Finni­ ykkar eigin ßstŠ­u til a­ mˇtmŠla, leggist ß sveif me­ ■essum mikla straumi mannkynss÷gunnar.? (bls. 30. Skrudda 2012). Hver persˇna ■arf a­ mˇta hugsjˇn sÝna um betri heim ßn k˙gunar, skeytingarleysis og ofbeldis og mˇtmŠla ■vÝ sem stendur Ý vegi fyrir rÚttlŠti.

MˇtmŠli

Vi­ mˇtmŠlum ■vÝ sem ofbř­ur okkur, vi­ mˇtmŠlum ■egar ey­ileggja ß ■a­ sem vi­ erum stolt af e­a berum vir­ingu fyrir. MˇtmŠli eru ekki a­eins rÚttlßt rei­i heldur fylgja ■eim kraftur og gle­i ef ■au ßorka einhverju. S˙ manneskja sem mˇtmŠlir er stolt og hugr÷kk en ekki a­eins rei­. Fri­samleg mˇtmŠli fela stundum Ý sÚr brot ß einstaka reglum, hef­um og si­um en ■a­ getur veri­ skiljanlegt t.d. ef venjan felur Ý sÚr mismunun.

Dygg­ir

Dygg­ er si­fer­ilegur eiginleiki sem hŠgt er a­ Šfa me­ bˇklegum og verklegum lŠrdˇmi. S˙ sem kemur b÷ndum ß ˇtta sinn gagnvart valdi og s˙ sem rŠ­ur vi­ rei­i sÝna gagnvart yfirgangi og skeytingarleysi og dirfist a­ stÝga fram og mˇtmŠla er hugr÷kk manneskja. MˇtmŠli eru ■vÝ lofsver­/ar dygg­/ir. MˇtmŠli eru ef til vill safn dygg­a ■ar sem vi­ s÷gu koma m.a. hugrekki, rÚttlŠtiskennd og gagnrřnin hugsun.

Nßtt˙ruvernd

MˇtmŠli borgaranna kve­a ni­ur k˙gun og yfirgang en ekki a­eins gagnvart m÷nnum, heldur einnig dřrum og villtri nßtt˙ru. Nßtt˙ruverndarar myndu ekki ßorka miklu ßn mˇtmŠla. Hlutverk ■eirra er m.a. a­ standa v÷r­ um villta nßtt˙ru. Ma­urinn hefur raska­ svo yfir■yrmandi m÷rgu Ý nßtt˙runni a­ ■a­ sŠtir fur­u a­ hann skuli enn sÝfellt finna nřja sta­i til a­ manngera. Jafnvel ˇsnortin strandlengja, fj÷r­ur ßn ■verunar og vegalaust hraun er ß teiknibor­inu lÝkt og hi­ nßtt˙ruger­a sÚ ekki nˇgu mikils vir­i.

Hlutverk nßtt˙ruverndara er einnig a­ kenna og efla vir­ingu gagnvart landslagi, st÷­um, heimkynnum annarra og gagnvart nßtt˙runni allri, jafnt smßu sem stˇru og ˙t frß m÷rgum sjˇnarhornum. Nßtt˙ruverndarar lÝkt og a­rir mˇtmŠlendur efast, gagnrřna, ˇska eftir endursko­un, upplřsa, frŠ­a og kŠra.

S˙ mannvera sem finnur innri knřjandi ■÷rf til a­ mˇtmŠla nemur jafnframt Ý hjarta sÝnu ■a­ sem h˙n metur mikils vir­i. Ůa­ vŠri ekki fagurt um a­ litast Ý heiminum ef mˇtmŠla borgaranna nyti ekki vi­. MˇtmŠli ■arf ■vÝ a­ Šfa sem dygg­! ?Finni­ ykkar eigin ßstŠ­u til a­ mˇtmŠla,? rß­lag­i StÚphane Hassel (1917-2013) ÷llum yngri kynslˇ­um. Ůetta merkir jafnframt bŠ­i Ýgrundun ß gˇ­um ßstŠ­um til a­ mˇtmŠla og hugrekki til a­ stÝga fram.

Gunnar Hersveinn www.lifsgildin.is


SvŠ­i

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS