Kˇrˇna landsins

Kˇrˇna landsins

═ vanda­ri myndskreyttri bˇk erlendra kunnßttumanna sem ˙t kom fyrir nokkrum ßrum um 100 mestu undur veraldar, er r˙mlega helmingur mannger­ undur en r˙mlega 40 eru nßtt˙ruundur.

Sj÷ ■eirra eru Ý Evrˇpu en a­eins tv÷ ß Nor­url÷ndum, norsku fir­irnir og hinn eldvirki hluti ═slands, og eru ■essi undur fremst Ý r÷­inni Ý bˇkinni.

Athygli vekur a­ frŠgasti ■jˇ­gar­ur heims, Yellowstone Ý BandarÝkjunum sem břr yfir grÝ­arlegri jar­varma- og vatnsorku, kemst ekki ß bla­. ١ telja BandarÝkjamenn rÚtt a­ fri­a Yellowstone og umhverfi ■jˇ­gar­sins sem er ß stŠr­ vi­ ═sland.

Magn˙s Tumi Gu­mundsson jar­e­lisfrŠ­ingur hefur upplřst a­ rannsˇkn hans ß erlendum hli­stŠ­um vi­ hinn eldvirka hluta ═slands hafi leitt Ý ljˇs a­ eldfjallasvŠ­i­ nor­an Vatnaj÷kuls eitt og sÚr sÚ magna­asta og fj÷lbreyttasta eldfjallasvŠ­i heims. Hann hefur teki­ saman yfirlit yfir samanbur­ ß vatnasvi­i J÷kulsßr ß Fj÷llum vi­ sj÷ helstu eldfjallasvŠ­i heims, NV-Kanada, Kamtsjatkaskaga, Alaska, NV-BandarÝkin, Andesfj÷ll, nor­ureyju Nřja-Sjßlands og Su­urskautslandi­.

Af nÝu tegundum fyrirbŠra sem athugu­ eru Ý yfirlitinu er ekkert hinna svŠ­anna nema Ý mesta lagi r˙mur hßlfdrŠttingur ß vi­ vatnasvŠ­i J÷kulsßr ß Fj÷llum. FyrirbŠrin eru ■essi: mˇbergsstapar, mˇbergshryggir, hraunabrei­ur, dyngjur, sandar, stˇr eldfj÷ll, stˇr glj˙fur, stˇrir j÷klar, eldgos Ý j÷kli og j÷kulhlaup.

┴Štla­ er a­ ■egar Ýsaldarj÷kullinn hvarf skyndilega fyrir 11 ■˙sund ßrum hafi eldvirkni og eldgosatÝ­ni nor­an Vatnaj÷kuls or­i­ 30 sinnum meiri en dŠmi eru um sÝ­an. Ůess vegna er Ëdß­ahraun stŠrsta hraunbrei­a landsins.

Fj÷lbreytni eldst÷­vanna er einst÷k

Mß ■ar nefna margar gÝgara­ir sem eru eitt helsta sÚrkenni Ýslensks eldfjallalandslags, og mˇbergshryggi sem hvergi er a­ finna nema ß ═slandi.

Einnig er a­ finna ■arna margar dyngjur (e. shields), stˇrar og smßar, og er Ýslenska eldfjallasvŠ­i­ hi­ eina sem bř­ur upp ß slÝkt. Hinar stŠrstu eru Tr÷lladyngja og Kollˇttadyngja. Ůar er mˇbergsstapinn Her­ubrei­ sem var­ til undir j÷kli, en ß toppi hennar er gÝgur sem hefur ß sÝnum tÝma sta­i­ upp ˙r Ýsbrei­unni. Hli­stŠ­ur vi­ hana mun a­ vÝsu a­ finna Ý British Colombia Ý Kanada og ß Su­urskautslandinu, en enga hli­stŠ­u sem er bŠ­i svona stˇr og rÝs jafnframt svona st÷k yfir vÝ­ßttuna Ý kring.

┴ svŠ­inu er hin einstŠ­a Askja og sy­st ß ■vÝ eru Kverkfj÷ll Ý Vatnaj÷kli sem er stŠrsti hjarnj÷kull heims utan heimskautasvŠ­anna. Hvergi ß j÷r­inni er a­ finna samspil elds og Ýss Ý ■essum mŠli, og ef kalla mß Vatnaj÷kul ?Kˇrˇnu landsins? eru Kverkfj÷ll djßsni­ Ý ■eirri kˇrˇnu.

١tt samantekt Magn˙sar Tuma nßi a­eins yfir vatnasvi­ J÷kulsßr ß Fj÷llum ■arfáekki anna­ en a­ lÝta ß kort af ═slandi, einkum jar­frŠ­ikort, til a­ sjß a­ hi­ eldvirka svŠ­i nŠr vestur a­ Bßr­ardal og A­aldal, og ■ar me­ fellur svŠ­i sem kennt er vi­ Laxß og Mřvatn undir ■etta svŠ­i, allt nor­ur Ý Íxarfj÷r­. Ůar me­ bŠtast vi­ listann hjß Magn˙si einstŠ­ fyrirbŠri eins og Mřvatn og umhverfi ■ess um Ůeystareyki, Leirhnj˙k og Gjßstykki nor­ur Ý Íxarfj÷r­, og yfirbur­ir svŠ­isins yfir hin erlendu samanbur­arsvŠ­i ver­a enn meiri.

Mig langar til a­ lei­a lesendur ■essa ljˇ­apistils me­ mÚr Ý fer­alag um ■etta undraland frß str÷nd Íxarfjar­ar Ý nor­ri su­ur Ý Kverkfj÷ll.

Ljˇ­i­ byrjar ß stuttri greiningu ß nßtt˙ruver­mŠtum ═slands, allt frß hßlendinu til ■riggja stŠrstu fuglabjarga Evrˇpu ß Vestfj÷r­um.

═ lok ljˇ­sins er greining ■ess sem vi­ h÷fum upplifa­ tekin saman Ý ni­urst÷­u um gildi ■essa einstŠ­a lands sem okkur hefur veri­ fali­ a­ var­veita fyrir kynslˇ­ir framtÝ­arinnar og mannkyn allt.

Vi­ flj˙gum fyrst upp J÷kulsßrglj˙fur, fossa og fl˙­ir ■ess, ■eirra ß me­al Dettifoss, aflmesta foss Evrˇpu. Lei­ okkar liggur a­ Her­ubrei­, ■jˇ­arfjallinu, og vi­ lendum Ý grˇ­urvininni Her­ubrei­arlindum og horfum ■a­an til fjallsins.

NŠst er Askja. Ůar hurfu tveir ■řskir vÝsindamenn sporlaust 1907 og ■ykir ■ar reimt sÝ­an. Ůar fˇlki finnst ■a­ upplifa sk÷pun heimsins, enda ur­u stŠrstu kennileitin ■ar til fyrir a­eins r˙mri ÷ld. Ůar Šf­u fyrstu tunglfararnir sig tveimur ßrum fyrir tunglfer­ sÝna.

Su­ur af Ískju f÷rum vi­ um ey­isanda sem ˇlga Ý hillingum sumarhita og horfum til Vatnaj÷kuls og Kverkfjalla me­ sÝnu einstŠ­a hverasvŠ­i. Ůar er hŠgt a­ ganga inn Ý Ýshelli Ý mynni Kverkj÷kuls og ba­a sig Ý hinni heitu ß Volgu samtÝmis ■vÝ sem lÝka er hŠgt a­ fara Ý kalda sturtu vatns sem fellur ni­ur Ý hellinn Ý gegnum lˇ­rÚtt g÷ng.

Uppi ß fj÷llunum eru tv÷ lˇn og ß str÷ndum ■eirra sř­ur vatn upp ˙r hveraaugum og blandast fljˇtandi Ýshr÷ngli. Austan Ý fj÷llunum er Hveragil ■ar sem 37 stiga heit ß fellur ß einum sta­ Ý fossi sem hŠgt er a­ sÝga ni­ur.

Inn Ý sßl okkar seytlar ˇvi­jafnanleg kyrr­, fri­ur og fegur­ sem er helsta ver­mŠti lands okkar.

═ lokin eru nokkur helstu nßtt˙rudjßsn ═slands nefnd, me­al annars Gjßstykki nor­an Mřvatns. Gjßstykki er eini sta­urinn ß ═slandi og raunar Ý heiminum ■ar sem hvort tveggja Ý senn er hŠgt a­ upplifa rek meginlandanna hvort frß ÷­ru og sk÷pun nřs lands me­ ■vÝ a­ vir­a fyrir sÚr ummerki, myndir og heimildir frß Kr÷flueldum og einnig a­ koma ß sta­ sem al■jˇ­asamt÷k um marsfer­ir hafa vali­ sem ŠfingasvŠ­i marsfara framtÝ­arinnar.

═ lok ■essarar upptalningar er fengin ni­ursta­a um landi­ og gildi ■ess fyrirámannkyni­ og andlega nautn og velfer­ allra sem njˇta ■ess.

KËRËNA LANDSINS

( Me­ sÝnu lagi )

SvÝf Úg af sŠ
mˇt su­rŠnum blŠ
upp glj˙franna g÷ng
gegn fl˙­anna s÷ng.
Ůar fŠrir hver foss
fegur­arhnoss
og lj˙fasta ljˇ­
um land mitt og ■jˇ­.

AllvÝ­a leynast ß Frˇni ■au firn,
sem finnast ekki┤Ý ÷­rum l÷ndum:
EinstŠ­ar dyngjur og gÝgar og gjßr
me­ glampandi eldanna br÷ndum.
Vi­ vitum ekki┤enn a­ vi­ eigum Ý raun
au­lind Ý hraunum og s÷ndum,
slÚttum og vinjum og ur­um og ßm
og afskekktum sŠbr÷ttum str÷ndum.

ŮvÝ Gu­ okkur gaf
gnŠg­ sinni af
Ý sÚrhverri sveit
sŠlunnar reit.

═ Ýsaldarfrosti var fjallanna dÝs
fj÷tru­ Ý j÷kulsins skalla,
uns Her­ubrei­ ■rřsti sÚr upp gegnum Ýs,
÷skunni spjˇ og lÚt falla.
Er frerinn var horfinn var frŠg­ hennar vÝs,
svo frßbŠr er sk÷punin snjalla.
Dřrlega ß slÚttunni draumf÷gur rÝs
drottning Ýslenskra fjalla.

A­ sjß slÝkan tind
speglast Ý lind
og blˇmskr˙­i­ bjart
vi­ brunahraun svart !

Beyg­ir Ý dufti­ dau­legir menn
dˇmsor­i skaparans hlÝta.
Framli­nar sßlir vi­ Ískjuvatn enn
sig ekki frß gr÷f sinni slÝta.
Tunglfarar upplifa ˇsk÷pin tvenn:
Eldst÷­ og skaflana hvÝta !
Alvaldsins sk÷pun og ey­ingu┤Ý senn
Ý Ískju ■eir gerst mega lÝta.

H÷ll Ýss og eims.
Upphaf vors heims.
Dj˙p dularm÷gn.
Dau­i og ■÷gn.

Endalaus teygir sig au­nin, svo vÝ­,
÷grun vi­ tŠkniheim mannsins.
Kaga vi­ j÷kul me­ kraumandi hlÝ­
Kverkfj÷ll Ý hillingum sandins.
═sbrei­an heyr ■ar sitt eilÝfa strÝ­
vi­ eldsmi­ju darra­ardansins.
Drottnandi gnŠfa ■au, dŠmalaus smÝ­
djßsni­ Ý kˇrˇnu landsins !

Seytlar Ý sßl
sei­andi mßl:
Fjallanna firr­,
fri­ur og kyrr­.

═ Gjßstykki a­skiljast ßlfurnar tvŠr.
Vi­ Heklu┤er sem himinninn blßni.
═ Kverkfj÷llum glˇ­volg ß Ýshellinn ■vŠr.
═ Ískju er jar­neskur mßni.
═sland er dřrgripur alls mannkynsins,
sem okkur er fenginn a­ lßni.
Vi­ eigum a­ vernda og elska ■a­ land
svo enginn ■a­ nÝ­i nÚ smßni.

Seytlar Ý sßl
sei­andi mßl:
Fjallanna firr­,
fri­ur og kyrr­,
Ýshveli­ hßtt,
hei­lofti­ blßtt,
fegur­in ein,
eilÝf og hrein.

Ëmar Ragnarsson


SvŠ­i

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS