Herna­urinn gegn hßlendinu

Herna­urinn gegn hßlendinu
F÷gruhverir vi­ Hßg÷ngur fˇru ß sÝnum tÝma undir mi­lunarlˇn fyrir virkjanir ß Ůjˇrsßr- og TungnaßrsvŠ­inu. Ljˇsmynd: Ragnar Axelsson

Herna­urinn gegn hßlendinu

Herna­urinn gegn hßlendinu vekur skylduna til a­ mˇtmŠla ey­ileggingu, skylduna til a­ standa v÷r­ um ver­mŠtin og skylduna til a­ setja mßli­ Ý rÚtt samhengi, upplřsa og afhj˙pa. Sˇun er r÷ng og ■a­ er skylda ■ess sem veit, a­ upplřsa um vß, vara vi­ hŠttulegri heg­un og grÝpa til varna.

Skyldan knřr ß

Skyldur eru af řmsum toga. Ůa­ er skylda a­ starfrŠkja skˇla og ■a­ er skylda a­ ganga Ý skˇla og mennta sig. Ůa­ er skylda a­ grei­a skattinn og borga launafˇlki. Ůa­ er skylda a­ koma nßunga sÝnum Ý nau­ til hjßlpar og ■a­ eru skyldur Ý fj÷lskyldum. Skyldur eru lagalegar og/e­a si­fer­ilegar.

Hver manneskja ber margvÝslegar skyldur sem knřja ß me­ ˇlÝkum hŠtti. Skyldan getur veri­ sett af rÝkisvaldinu, h˙n getur sprotti­ af hlutverki og st÷­u einstaklings en einnig af hugsjˇn og skilningi ß samhengi hlutanna. Ef heimskan rŠ­ur f÷r felst rÝk skylda Ý a­ gera tilraun til a­ kve­a hana ni­ur og upplřsa um hŠttuleg ßform og heg­un.

Skyldan getur veri­ gagnvart nßtt˙ru lands, h˙n getur beinst a­ hßlendi ═slands. Ef ˇmetanleg ver­mŠti eru um ■a­ bil a­ ver­a grŠ­gi og heimsku a­ brß­ ■ß felst skyldan Ý ■vÝ a­ verja ■au ? til dŠmis me­ kr÷ftugum mˇtmŠlum og upplřsingum.

Allir bera margar skyldur en enginn getur rŠkt ■Šr allar vel. Hver borgari ■arf ■vÝ a­ velja sÚr si­fer­ilegar skyldur til a­ sinna af al˙­, ■Šr gŠtu til dŠmis falli­ undir umhverfis-, uppeldis-, jafnrÚttis- e­a heilbrig­ismßl og hvers konar barßttu gegn misrÚtti og ofbeldi.

Skyldur kve­a ekki a­eins ß um a­ger­ir heldur einnig a­ gera ekki eitthva­, sŠra ekki a­ra, misbjˇ­a ekki ÷­rum, beita ekki ofbeldi, ekki a­ ey­a e­a dey­a. H˙n gŠti einnig falist Ý ■vÝ a­ standa v÷r­ um eitthva­, vernda og hl˙a a­ og h˙n gŠti sn˙ist um a­ gera eitthva­ afgerandi, breyta einhverju. Skyldan getur jafnvel togast ß vi­ a­ra lagalega skyldu og borgarinn tali­ rÚtt a­ stÝga ß og jafnvel yfir strik rÚttvÝsinnar.

Nßtt˙ruverndarinn

MˇtmŠli eru ekki alltaf val, ■a­ er vissulega mannkostur a­ hafa dug Ý sÚr til a­ andmŠla ofrÝki, en andspyrnan getur lÝka or­i­ skylda. Sß sem hefur vali­ sÚr mßlaflokk og vill vera nßtt˙ruverndari tekur sÚr um lei­ ■ß skyldu ß her­ar a­ mˇtmŠla, standa v÷r­ um tiltekin ver­mŠti, hl˙a a­ e­a rÚtta hlut me­ a­ger­um.

A­stŠ­ur, sta­a og hef­ir rß­a ■vÝ oft hvort s˙ skylda telst lagaleg e­a si­fer­ileg en segja mß a­ ■a­ sÚ borgaraleg skylda a­ mˇtmŠla heimsku, k˙gun, valdhroka og hvers konar a­ger­um sem valda ska­a landi og ■jˇ­. Ůa­ er skylda gagnvart fortÝ­ og n˙tÝ­ og gagnvart nŠstu kynslˇ­.

Ůa­ er bŠ­i si­fer­ileg og lagaleg skylda a­ hjßlpa nßunganum Ý nau­, en ■a­ er jafnframt skylda a­ vernda nßtt˙runa fyrir ey­ileggingu og koma Ý veg fyrir sˇun ß au­lindum. Sˇun er ßvallt r÷ng. Fullgildur borgari mˇtmŠlir, hann situr ekki bara hjß og er skeytingarlaus, heldur ber honum skylda a­ taka ■ßtt og for­a ■vÝ a­ nŠsta kynslˇ­ ■urfi a­ s˙pa sey­i­ af ey­ileggingunni.

Gu­mundur Pßll Ëlafsson nßtt˙rufrŠ­ingur leit ß ■a­ sem skyldu sÝna a­ mˇtmŠla a­ F÷gruhverum yr­i s÷kkt Ý ■ßgu virkjunarframkvŠmda. Hann mˇtmŠlti og hann vakti athygli ß ey­ileggingunni me­ ■vÝ a­ fremja gj÷rning ß sta­num. Breytni eftir hann hefur Š sÝ­an veri­ Ý hßvegum h÷f­ af nßtt˙ruverndurum. Hann mˇtmŠlti, upplřsti og framkvŠmdi.

Ůa­ er skylda nßtt˙ruverndara a­ veita a­hald, upplřsa og skapa umrŠ­u gagnvart verkefnum sem ska­a meira en ■au bŠta. Ůa­ er ekki a­eins lofsver­ heg­un a­ gera ■a­ heldur skylda sem krefst oft hugrekkis og hugkvŠmni. Verkefni­ er ■a­ vi­amiki­ um ■essar mundir a­ ■a­ krefst verkaskiptingar, sumir upplřsa, a­rir skapa umrŠ­u og ■ri­ji hˇpurinn stundar a­hald me­ mˇtmŠlum.

Rangt og rÚtt

SŠrum ekki, ey­um ekki, gerum ekki ■a­ sem er rangt, treystum ekki ■eim sem ey­a ˇmetanlegum ver­mŠtum Ý nafni fram■rˇunar e­a ofmati ß eigin mŠtti. Ey­ilegging ß hßlendi ═slands ß ekki a­ vera ßkv÷r­unarefni einnar kynslˇ­ar e­a rÝkisstjˇrnar. Sta­a hßlendis ═slands er tvÝsřn og uggvŠnleg um ■essar mundir. Ůa­ er ■vÝ ekki lengur val heldur skylda allra n˙lifandi nßtt˙ruverndara a­ standa v÷r­ um hßlendi­. Ůekkingin er fyrir hendi og frekari ey­ilegging og sˇun er r÷ng.

Greinarmunurinn milli ■ess hva­ er rangt og hva­ er rÚtt gagnvart hßlendi ═slands ver­ur Š skřrari me­ tÝmanum ■vÝ vÝ­ernin ■ar hafa dregist saman um tŠplega 70% frß ßrinu 1936. Hßlendi­ ■arf ekki lengur a­ njˇta vafans ■vÝ vafinn er ekki lengur fyrir hendi heldur a­eins blßkaldar sta­reyndir. Sß sem leggur vi­ hlustir heyrir hjarta landsins slß og um lei­ vaknar skyldan.

Herna­urinn gegn hßlendinu vekur skylduna til a­ mˇtmŠla ey­ileggingu, skylduna til a­ standa v÷r­ um ver­mŠtin og skylduna til a­ setja mßli­ Ý rÚtt samhengi, upplřsa og afhj˙pa. N˙na er ■a­ si­fer­ileg skylda sem knřr ß og ef vi­ hlř­um henni ekki munu leifarnar af hßlendi ═slands a­eins birtast sem sřnishorn ˙r horfnum heimi.

DŠmi til skřringar

ReykjavÝk er vatnsrÝk borg og yfirleitt er horft framhjß sˇun ß neysluvatni. Ef neysluvatn dyg­i aftur ß mˇti tŠplega Ý sˇlarhring ß enda yr­u til si­areglur sem myndu kve­a ß um ßbyrga notkun og vir­ingu gagnvart ferskvatni svo allir fengju a­ njˇta. Ef neysluvatni­ dyg­i ekki til a­ svala ÷llum alla daga ■ß yr­u sett str÷ng l÷g me­ regluger­um og refsingum til a­ sporna gegn misnotkun. Sk÷mmtun ß vatni handa hverjum og einum yr­i si­fer­ilega rÚtt og lagaleg skylda en ÷ll sˇun ß ■essari dřrmŠtu au­lind yr­i r÷ng.

Eins er me­ hßlendi ═slands. ┴form um a­ sker­a ■a­ enn frekar me­ virkjunum og lˇnum og skera ■a­ Ý sundur me­ lÝnum÷strum eru hrˇpandi r÷ng en ßform um a­ vernda ■a­ eru rÚtt. Nř skřrsla Orkustofnunar um virkjanakosti er ■ßttur Ý herna­i gegn hßlendi ═slands og ßform um malbika­a hßlendisvegi me­ raflřsingu og hßspennulÝnum Landsnets yfir Sprengisand og anna­ ˇmetanlegt land eru alr÷ng.

Ni­ursta­an

TÝminn er li­inn. HlÝfum hßlendinu vi­ frekari r÷skun, verndum mi­hßlendi­ me­ l÷gum um ■jˇ­gar­, eflum ßbyrg­ og vir­ingu fyrir ■essu undri veraldar. Nßtt˙ruverndarar sem vilja leggja hßlendinu li­ geta skrß­ sig ß vefnum www.hjartalandsins.is hjß Landvernd og sko­a­ Nßtt˙rukorti­ ß vef FramtÝ­arlandsins.

Gunnar Hersveinnáwww.lifsgildin.is

 


SvŠ­i

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS