Affallsvatn hįhitavirkjana - aušleyst vandamįl?

Affallsvatn hįhitavirkjana - aušleyst vandamįl?

Allt fram į sķšustu įr hefur ķslenskur almenningur lķtiš sem ekkert vitaš um affallsvatn frį jaršvarmavirkjunum og žašan af sķšur leitt hugann aš žvķ aš žaš gęti talist vandamįl.

Žvert į móti varš tilurš Blįa lónsins og sķšar Jaršbašanna ķ Mżvatnssveit til žess aš fólk leit žetta fyrirbęri jįkvęšum augum og sį jafnvel ķ hillingum hve frįbęrar allar hinar fyrirhugušu virkjanir gętu oršiš meš slķkum heilsulindum.

Af žvķ aš aldrei var minnst į žaš ķ fjölmišlum, vissi fólk ekki, aš affallsvatniš var og er vitni um žį sóun orku sem fólst ķ žvķ aš ašeins 13% orkunnar vęru nżtt en 87% fęru śt ķ loftiš eša ķ vannżtt affallsvatn.

Žaš kann žvķ aš žykja skrżtiš og óžarfi aš mešal skilyrša sem sett voru fyrir smķši Hellisheišarvirkjunar var žaš, aš stunduš yrši nišurdęling til aš auka endingu orkunnar meš žvķ aš skapa hringrįs og endurnżjun orku og einnig til aš hafa stjórn į magni affallsvatnsins.

Lón viš Hśsmśla

Hér sjįum viš nżjar myndir af nišurdęlingarsvęšinu viš Hśsmśla og er Hellisheišarvirkjun ķ baksżn. Žarna hefur veriš lķtil tjörn, Draugatjörn, en žrįtt fyrir nišurdęlinguna meš manngeršum jaršskjįlftum, er komin žarna önnur stękkandi tjörn, auk žess sem Draugatjörn hefur heldur betur vaknaš til lķfsins og ženst śt.

Sś skżring hefur veriš gefin į žessum tjörnum viš Hellisheišarvirkjun aš žęr séu tilkomnar vegna vorleysinga. Vatniš er volgt og er žaš śtskżrt meš žvķ aš ķ žaš renni heitt vatn śr hverum uppi ķ Hśsmśla. Hvorki ég né ašrir sem hafa fariš um žetta svęši undanfarin įr hafa séš žessa hveri og hluti af skżringunni kann aš vera, aš grunnvatnsstašan hafi hękkaš af völdum affallsvatns og žess vegna séu vorleysingatjarnirnar svona stórar. Žetta kemur betur ķ ljós žegar kemur fram į sumar. Hitt er ljóst aš į öllum hinum virkjanastöšunum, sem myndir eru frį, eru affallslónin svona stór allt sumariš og stękka įr frį įri į öllum įrstķmum.

Ekki er aš sjį aš žaš gangi vel aš leysa žaš verkefni, sem nišurdęlingin er og varla veršur hagkvęmt aš reisa Blį lón viš allar hįhitavirkjanir landsins, žvķ aš enda žótt aš menn sjįi gagniš af affallsvatninu ķ hillingum ķ Blįa lóninu og Jaršböšunum nyršra er fernt sem getur truflaš žį mynd.

Ķ fyrsta lagi eru takmörk fyrir žvķ hve mörg Blį lón geta veriš į markaši nema meš miklum tilkostnaši og žvķ aš markašurinn ofmettist.

Ķ öšru lagi er ętlunin į Hellisheiši aš beisla margfalt meiri orka en įšur hefur žekkst og žvķ mun affallsvatniš žar verša miklu meira en ķ minni virkjunum.

Ķ žrišja lagi er ekki sama hvernig hįttar til ķ kringum virkjanirnar og alls ekki sama hvaš veršur um affallsvatniš, hvort žaš sķast til dęmis inn ķ veršmęt vatnsverndarsvęši eins og hjį Gvendarbrunnum viš Reykjavķk eša kemst śt ķ vatnaperlur eins og Žingvallavatn og Mżvatn.

Ķ fjórša lagi hefur komiš ķ ljós svipaš fyrirbęri og nįlęgt Basel ķ Sviss, aš nišurdęlingin kallar fram manngerša jaršskjįlfta. Fer žį eftir fjarlęgš byggšar frį nišurdęlingasvęšinu hve mikil įhrif žeir geti haft į mannvirki og fólk.

Jaršskjįlftarnir hafa ónįšaš Hvergeršinga ķ 15 kķlómetra fjarlęgš og hugsanlega valdiš skemmdum į hśsum žar.

Žótt ķ fyrstu verši lķtt vart viš affallsvatniš į mešan landiš er aš mettast af žvķ, kemur aš žvķ aš grunnvatnsstašan fer aš hękka og tjarnir aš myndast sem meš įrum og įratugum fara śr böndum og geta haft skašleg įhrif į umhverfi og lķfrķki.  Į mešfylgjandi mynd sést hvernig hįttar til viš Svartsengisvirkjun.

Ómar Ragnarsson - loftmynd yfir Blįa lóniš

Blįa lóniš veršur ę minni hluti af sķstękkandi tjörnum affallsvatns sem sękir fram og ógnar til dęmis veginum, sem er vinstra megin į myndinni.

Heyrst hefur nefnt aš svo kynni aš fara aš ef ekki finnist rįš til nišurdęlingar, verši aš grafa margra kķlómetra langan skurš til žess aš veita affallsvatninu ķ įtt til sjįvar meš miklum spjöllum į viškvęmri og einstęšri eldfjallanįttśru svęšisins. Žaš yršu framkvęmd og nįttśruspjöll sem enginn ręddi um ķ upphafi framkvęmdanna žarna.

Fyrir sušvestan Svartsengi er gķgaröšin Eldvörp, fyrirbęri sem hvergi er ķ heiminum aš finna į žurrlendi ķ žeim męli sem er hér į landi og žašan af sķšur móberghryggir eins og eru į Reykjanesskaga og eru gķgarašir sem myndušust undir ķsaldarjökli. Myndir af Eldvörpum tala sķnu mįli. Žarf aš fara allt austur til Lakagķga til aš finna hlišstęšu.

Eldvörp

Ósnortiš bżr Eldvarpasvęšiš yfir miklum vannżttum möguleikum fyrir feršamenn, ašeins nokkra kķlómetra frį ašal alžjóšaflugvelli landsins.

En meš žvķ aš virkja viš Eldvörp veršur tęmingu orku śr sameiginlegum jaršhitageymi Svartsengis og Eldvarpa hrašaš svo mjög, aš tölur benda til aš orkan endist ašeins ķ 30 įr. Ķ ofanįlag mun stóraukin orkunżting auka į vandamįliš vegna affallsvatns mešan ekkert bólar į žeirri lausn, sem nišurdęling įtti aš verša.

Affallsvatniš veršur ę meira įberandi viš allar hįhitavirkjanir landsins eins og myndin af sķstękkandi lónunum viš Reykjanesvirkjun ber meš sér.

Reykjanesvirkjun

Hjį Nesjavöllum er tjörn affallsvatns žótt sagt hafi veriš ķ byrjun aš vatniš myndi leita ķ sprungum ķ įtt frį Žingvallavatni. Kemur žaš sumum spįnskt fyrir sjónir vegna žess aš landi hallar til vatnsins en ekki frį žvķ. Fundist hafa efnin arsen og kvikasilfur ķ vatninu en samt hringja engar višvörunarbjöllur.

Meira aš segja žarf ekki stóra virkjun til aš affallsvatn fari aš bśa til stękkandi tjarnir og hafa įhrif lengri leiš nešanjaršar.

Į mešfylgjandi mynd af nįgrenni Bjarnarflagsvirkjunar og Jaršbašanna sést hvernig affallsvatn rennur ķ įtt aš Mżvatni žótt virkjunin sé ašeins žrjś megavött eša 1% af afli Hellisheišarvirkjunar.

Bjarnarflag

Žegar er kominn litur blįma ķ Grjótagjį sem įšur var kristaltęr.

Ętlunin er aš gera Bjarnarflagsvirkjun 30 sinnum stęrri en hśn er nś.

Ašeins fjórir kķlómetrar eru frį henni nišur aš Mżvatni og fjarlęgšin frį hugsanlegu nišurdęlingarsvęši žvi nęr ferfalt styttri en frį Hellisheišarvirkjun til Hverageršis. Gangi nišurdęling hęgt viš Hellisheišarvirkjun vegna ónęšis manngeršum jaršskjįlftum ķ Hveragerši mį nęrri geta um žaš sem kynni aš gerast viš Mżvatn.

Samspil jaršminja Mżvatns og lķfrķkis žess er einstakt į heimsvķsu og į einna stęrstan žįtt ķ miklum og vaxandi feršamannastraumi um Noršausturland.

Samt er rętt um 90 megavatta stórvirkjun žar meš óleystu verkefni nišurdęlingar sem sjįlfsagšan hlut og tališ hiš besta mįl aš selja fyrirfram orku til stórišju sem gęti haft žaš ķ för meš sér aš eyšileggja žetta nįttśruveršmęti.

Hinum megin viš Nįmaskarš fer lón affallsvatns frį Kröfluvirkjun ķ tķu kķlómetra fjarlęgš frį žeirri virkjun jafnt og žétt stękkandi.

Rétt fyrir noršan athafnasvęši Žeystareykjavirkjunar er stękkandi lón og žó er borun žar alveg į byrjunarstigi.

Öll žessi sķstękkandi lón viš ķslenskar hįhitavirkjanir benda žvķ mišur ekki til žess aš efnd verši loforšin um žaš aš nišurdęling viš žęr verši aušleyst vandamįl.

Ómar Ragnarsson


Svęši

  • Facebook
  • Vimeo
  • Soundcloud
  • RSS